تاریخ انتشار: چهار شنبه 6 سپتامبر 2017 | 18:05 ب.ظ
دکتر نظری
تعامل مردم و نظام اسلامی
شکوفه های زیتون- نظام و حکومت برای جامعه همانند رشته تسبیح برای دانه های آن است که بهره گیری از دانه ها بدون آن، ممکن نیست: از همین رو در آموزه های دینی مطالبی فراوان درباره نظام اسلامی آمده است.

مقاله

تشکیل نظام دینی از ضروریات دین اسلام و علی الخصوص تشیّع است، چرا که بدون تشکیل حکومت، اجرای احکام دینی در امور سیاسی، امنیتی، اجتماعی مسلمین تعطیل خواهد شد. از کلمات پیامبر اکرم و سیره نبوی فهمیده می شود که قوام و پایداری ملل با داشتن فرمانروایی توانبخش امکان پذیر خواهد بود و به همین جهت پیامبر اکرم در اولین فرصت خود به تاسیس حکومت اسلامی همت کردند.

وجود حاکم عادل در راس جامعه اسلامی نیز از تاکیدات دین اسلام است و مردم همه شهرها در امور دنیا و آخرتشان به سه چیز نیازمندند که با نبودشان به نابسامانی در زندگی گرفتار خواهند شد: 1- فقیه دانای پرهیزگار     2- فرمانروای عادل           3- پزشک و طبیب آگاه و مورد اعتماد

در این گفتار به اوصاف حاکم اسلامی می پردازیم.

در متون دینی برای کارگزار و حاکم اسلامی ویژگی هایی ذکر شده که به برخی از آن ها اشاره می کنیم.

1-عدالت

مردم در زندگی اجتماعی خود با مجموعه ای از باید ها و نباید ها مواجه اند که نباید از محدوده عقل و شرع تجاوز کند زیرا موجب فساد خواهد شد. اما این رعایت حدود عقل و شرع اجرا نمی شود و پایدار نمی ماند مگر آنکه حاکم، عادل باشد تا بتواند آنان را از این تجاوز باز دارد. کسی که خود عادل نیست نمی تواند عدالت را پیاده کند. مقام معظم رهبری فرمودند: با دستمال کثیف نمی توان شیشه را تمیز کرد. در مقالات آینده در خصوص عدالت مفصل خواهیم نگاشت.

2-مسئولیت پذیری

در نظام اسلامی همه اقشار و طبقات مردم در قلمرو کار و ماموریت خود باید مسئولیت پذیر باشند (كُلُكُّم راعٍ و كُلُكُّم مَسؤولٌ عَن رَعِيَتِهِ) و این ویژگی مسئولیت پذیری در کارگزاران اهمیت فراوانی دارد.

در نظام اسلامی، همه مردم در جایگاه های خود، در برابر تعهدات خود، نگهبان و مسئول اند و متعهد خواهند بود که به وظایف خویش عمل نمایند. پیامبر اکرم(ص) فرمودند:

«هر کسی که رهبری قومی را بر عهده داشته باشد روز قیامت در حالی که دو دستش به گردنش بسته شده است، می آید پس اگر به دستور عقل و شرع عمل کرده، خداوند او را آزاد می کند وگرنه در آتش دوزخ افکنده می شود و این تحولی بد و بازگشتی زشت خواهد بود.»

3-خیر خواهی

حاکم اسلامی و هر مسئولی نسبت به زیردستان خود باید همانند پدری مهربان برای فرزندان خود باشد. از جمله حقوق این است که خیرخواه مردم باشد. مهربانی، بخشش و محبت به مردم از ویژگی های یک مدیر لایق است. او باید خیر دیگران را بر خیر خود ترجیح دهد

4-ساده زیستی

مسئول و کارگزار با ساده زیستی موجب آرامش و اعتماد مردم به رهبران جامعه خواهد شد.

عُثمان بن حُنَیف، والی‌ امام علی(ع) در بصره بود.

به‌امام(ع) خبر رسيد كه او را به‌یک میهمانى در بصره خوانده‌اند که در آن مهمانی کسی از فقرا دعوت نبوده و او بدان‌ میهمانی رفته است.

امام(ع) نامه‌ای عتاب‌آلود به‌عثمان بن حنیف نوشت که بخشی از آن به‌شرح‌ زیر است:

اما بعد، ای پسر حنیف، به‌من خبر رسیده كه مردی از جوانان اهل بصره تو را به‌میهمانی خوانده است‌ و تو هم به‌آن میهمانی شتافته‌ای؛ غذاهای رنگارنگ، و ظرف‌هایی پر از طعام به‌سویت آورده می‌شده است!

من گمان‌ نمی‌كردم که تو میهمانی بر سفره قومی را قبول كنی كه محتاجشان را به‌جفا می‌رانند و توانگرشان را به‌میهمانی می‌خوانند!

پس به‌لقمه‌ای كه بر آن دندان می‌گذاری به‌دقت بنگر‌؛ لقمه‌ای را كه حلال و حرامش بر تو روشن نیست بیرون افكن، و آنچه را می‌دانی از راه حلال به‌دست آمده است‌ بخور… ! البته اگر می‌خواستم هر آینه می‌توانستم به‌عسل مصفّا، و مغز این گندم، و بافته‌های ابریشم راه برم، اما بعید است كه هوای نفسم بر من غلبه و حرصم مرا به‌انتخاب غذاهای لذیذ وادار کند در حالی كه شاید در حجاز یا یمامه كسی زندگی كند كه برای او امیدی به‌یك قرص نان نیست، و سیری شكم را به‌یاد نداشته باشد!

و یا آن‌كه شب را با شتافته‌ای سیر صبح كنم در حالی كه در اطرافم شكم‌های گرسنه، و جگرهایی سوزان باشد، پیشوای شما (علی (ع) )از دنیا به دو لباس کهنه و از خوراک به دو قرص نان بسنده کرده است، آگاه باش که شما هرگز توان آن را ندارید، ولی با زهد و تلاش و پاکی و استواری مرا یاری نمایید. به خدا قسم من از دنیای شما، طلا و نقره ای نیندوخته و از غنایم و ثروت های آن (برای خود و اعضاء خانواده) ذخیره نکرده و از زمین آن، یک وجب به خود اختصاص نداده ام…

ادامه دارد…

دکتر علی نظری علی آبادی

مدرس حوزه و دانشگاه

آخرين اخبار
پر بحث ترين
اسپرو
#
تابناك وب
تابناك وب
#
#
محل كد آمار