شکوفه های زیتون- اردیبهشت ۹۴ بود که پیکر ۱۷۵ شهید غواص بعد از ۲۹ سال کشف شد. شهدایی که با دستان بسته زنده به گور شده بودند. آن‌ها در عملیات کربلای ۴ به شهادت رسیده بودند. چند سال بعد از کشف و به خاک‌سپاری این شهدا پرونده عملیات کربلای ۴ دوباره در رسانه‌ها مطرح شد. عملیات کربلای ۴ بزرگترین و پرتلفات‌ترین عملیات ایران در جنگ تحمیلی بود. عملیات کربلای ۴، در تاریخ پنجم دی ماه سال ۶۵ انجام شد. قرار بود در این عملیات نیرو‌های ایرانی از تاریکی شب استفاده کنند و پس از تصرف ابوالخصیب، پیشروی به سمت بصره ادامه پیدا کند. اما عملیات با پاتک دشمن رو به رو شد. بسیاری از روایت‌ها از لو رفتن عملیات حکایت دارد.

پدران و مادران شهیدان چشم انتظار سندی معتبرند تا بدانند خون پاک فرزندانشان به خاطر تحلیل های اشتباه و بی فکری فرماندهانشان ریخته نشده باشد. خاک و وطن ارزشمند است که برایش از جان گذشت اما از نفس افتادن رزمندگان از جان گذشته به خاطر بی تدبیری چیز دیگریست!

* مردم شاید خطاکاران را ببخشند، اما خودشیفتگان را هرگز

صحبت‌های اخیر برادر محسن در توییتر جنجالی تازه آفریده است که بیش از هر سخنی از او، واکنش‌ها را در پی داشته است. توییت محسن رضایی درباره عملیات کربلای چهار به یک جنجال بزرگ در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد. فرمانده اسبق سپاه این عملیات را، عملیات فریب برای اجرای کربلای ۵ خواند. همین اظهارنظر کافی بود تا سیلی از انتقادات به سوی محسن رضایی سرازیر شود.

بسیاری این اظهارنظر محسن رضایی را دست‌ کم خلاف مصلحت می‌دانند. او در توییت خود نوشت: «عملیات کربلای چهار برای فریب دشمن انجام شد. اگر تحلیلگر تاریخی در فهم آن فریب بخورد، پس وای به حال نوشته‌های او». به نظر می‌رسید توییت محسن رضایی مخاطبی خاص را در نظر دارد، اگرچه او به اسم مخاطب خاص اشاره‌ای نکرد، اما با پیگیری ماجرا می‌توان حدس زد که روی سخنش با جعفر شیرعلی‌نیا، محقق جنگ بوده است. شیرعلی‌نیا در سالگرد عملیات کربلای چهار در مطلبی که در کانالش منتشر شد، ضمن انتقاد به یادداشت مركز اسناد و تحقیقات دفاع مقدسِ سپاه در سالروز این عملیات توضیحاتی را درباره عملیات کربلای چهار ارائه کرد. البته خود شیرعلی‌نیا هم به طور تلویحی توییت رضایی را واکنشی به مطلبش دانست.

اما توییت محسن رضایی درباره عملیاتی که به نوشته علایی در کتاب «روند جنگ ایران و عراق» حدود ۱۰۰۰ نفر شهید و نزدیک به ۳۹۰۰ نفر مفقود داشت، با واکنش‌های بسیاری مواجه شد. از سرداران جنگ تا خانواده های شهدا و چهره‌های دولتی به این سخنان واکنش نشان دادند. سردار محسن رشید از راویان جنگ تحمیلی که ۱۰ سال مدیریت مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ را بر عهده داشته در پاسخ به ادعای محسن رضایی گفت: «عملیات کربلای ۴ فریب نبوده و اتفاقا عملیات اصلی بوده است.» او با بیان اینکه بین عملیات فریب و عملیات لو رفته تفاوت از زمین تا آسمان است، گفت: «مردم شاید خطاکاران را ببخشند، اما خودشیفتگان را هرگز» !

* بین عملیات فریب و عملیات لو رفته تفاوت از زمین تا آسمان است

حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس‌جمهور هم که حضور فعالی در شبکه‌های مجازی دارد، در واکنش به توییت محسن رضایی نوشت: «ما شاید خطاکاران را ببخشیم اما خودشیفتگان را هرگز. ده‌ها هزار رزمنده و خانواده هزاران شهید هیچگاه از شما نپرسیدند چرا از چند شب قبل از عملیات کربلای چهار آسمان از منورهای چلچراغی دشمن مانند روز روشن شده بود. بچه‌های توپخانه لشکر ۲۷ هیچگاه از شما نپرسیدند چرا تنها ۴۵ دقیقه پس از آغاز عملیات، تقریبا تمام قبضه‌ها مورد اصابت توپ‌های دشمن قرار گرفت. هیچ‌یک از هزاران مجروح عملیات نپرسیدند چرا وقتی اولین موج مجروحان به بیمارستان صحرایی علی‌بن‌ابی‌طالب رسید هنوز پزشکان و پرستاران از وقوع عملیات آگاهی درستی نداشتند ولی رادیوی منافقین و رادیو بغداد هر لحظه وضعیت عملیات را اعلام می‌کرد. برادر محسن بین عملیات فریب و عملیات لو رفته تفاوت از زمین تا آسمان است تحلیل های پسینی مشکلی را حل نمی کند.

وقت آن رسیده که در سی‌امین سالگرد پایان جنگ و چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی تن به شفافیت داده و به سوالات کهنه بسیجیان و خانواده‌های شهدا و ایثارگران درباره رازهای سربه‌مهر دفاع مقدس پاسخ دهید. شما تا به حال در قامت یک قهرمان ملی جلوه کرده‌اید اما اکنون با این سخنان در باب آن عملیات تلخ، دیگر نمی‌توانید پشت نام سرداران شهید پنهان شوید و باید خود را برای سوالات سخت آماده کنید».

او به روزنامه اعتماد گفت: «رضایی درست می‌گوید، كربلای ۴ عملیات فریب بود». البته این برای اولین‌بار نیست که روایت محسن رضایی فرمانده سابق سپاه پاسداران درباره جنگ حاشیه‌ساز می‌شود. سال ۹۵ محسن رضایی در شبکه‌ی خبر تلویزیون گفت: «بعد از خرمشهر باید جنگ را متوقف می‌کردیم و وارد خاک عراق نمی‌شدیم… اگر دوباره برگردیم بر سر مرز خرمشهر و بصره حتما می‌گویم که باید فرصت داد. چون اگر این کار را می‌کردیم از بُعد سیاسی می‌توانستیم اکنون به آن استناد کنیم». صحبت‌هایی که درباره یکی از مناقشه‌برانگیزترین تصمیمات جنگ بود و از زبان فرمانده سپاه سابق مطرح می‌شد. رضایی در برخی از مواقع هم با ارائه اسناد جدید درباره جنگ حاشیه‌ساز شده است. مهم‌ترین آنها انتشار نامه محسن رضایی در اواخر جنگ به امام خمینی است که سرنوشت جنگ را تا حدود زیادی رقم زد. نامه‌ای که محسن رضایی در آن برنامه‌های ادامه نبرد را به فرمانده کل قوا ارائه می‌دهد. با این حال صحبت‌های جدید محسن رضایی با توجه به نوع مواجهه‌اش با عملیات کربلای ۴ بسیار واکنش‌برانگیز شده است و باید دید واکنش برادر محسن به این نظرات چه خواهد بود.

*واکنش عضو حقوقدان شورای نگهبان

محسن اسماعیلی عضو حقوقدان شورای نگهبان در واکنش به توییت محسن رضایی نوشت: امام خمینی:« من در اینجا از مادران، پدران، خواهران، برادران، همسران و فرزندان شهدا و جانبازان به خاطر تحلیل های غلط این روزها رسما معذرت می خواهم و از خداوند می خواهم مرا در کنار شهدای جنگ تحمیلی بپذیرد».

*رزمندگان بی‌ادعا و ازجان‌گذشته با چنین فرماندهی، ایران را حفظ و صدام را ناکام کردند

تاجزاده در واکنش به توییت جنجالی محسن رضایی درباره عملیات کربلای ۴ نوشت: «کسی که گفت درصورت حمله به ایران، هزاران سرباز امریکایی را اسیر می‌کنیم و برای هر کدام، چندمیلیارد دلار از امریکا می‌گیریم، اخیرا ادعا کرد برای فریب دشمن چند هزار شهید و مجروح در عملیات کربلای۴ دادیم. رزمندگان بی‌ادعا و ازجان‌گذشته با چنین فرماندهی، ایران را حفظ و صدام را ناکام کردند».

*فریب نبود / توپخانه خودی اشتباها خودمان را می‌زد

سردار محسن رشید، از راویان جنگ تحمیلی که ۱۰ سال مدیریت مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ را بر عهده داشته نیز به ادعای محسن رضایی درباره عملیات کربلای ۴ واکنش نشان داد و به انتخاب گفت که «عملیات کربلای ۴ فریب نبوده و اتفاقا عملیات اصلی بوده است.» حسین دهباشی، مستندساز و تاریخ‌پژوه نیز در واکنش به ادعای محسن رضایی در حساب توییتر خود نوشت: «سردار حذف فرموده‌اند که کربلای۴ در شرایطی انجام شد که مرحوم هاشمی (فرمانده جنگ) از موعد و جزئیات آن بی‌خبر بود اما دشمن به مقیاس گروهان حتی کالک عملیاتی ما را داشت! یک متر هم تصرف نشد. توپخانه خودی اشتباها خودمان را می‌زد، صدها غواص زنده‌به‌گور شدند و هزاران مجروح طعمه آب یا کوسه.» دهباشی در ادامه نوشت: «دشمن ضدحمله خود به عملیات کربلای۴ (۵دی۱۳۶۵) را نامیده بود: «حصاد الاکبر» یعنی «بزرگ‌ترین درو!» یعنی آنچنان‌که خوشه‌های گندم را در دشت درو می‌کنند، رزمندگان ایرانی را از بیخ و بن درو کردیم! حالا سردار به آن فاجعه می‌گوید «فریب دشمن!» با خواندنش‌ خون در رگِ آدم خشک می‌شود!»

محمدعلی اسفنانی، از غواصان بازمانده عملیات کربلای ۴ در گفت‌وگو با «اعتمادآنلاین» در واکنش به ادعای محسن رضایی می‌گوید: «عملیات فریب» بودن کربلای‌۴ مطلقا صحت ندارد. عملیات کربلای ۴ کاملا حساب شده‌ بود اما لو رفته بود. دشمن با آمادگی کامل همه مسیرهایی را که ممکن بود بتوانیم نفوذ کنیم، بسته بود. وی می‌گوید: «معمولا در عملیات‌های ایذایی یا عملیات‌های فریب عده‌ محدودی درگیر می‌شوند تا دشمن را مشغول کنند و پس از آن عملیات اصلی در جای دیگری انجام می‌شود.»

*دفاع ضعیف

در میان واکنش‌ها به نوشته محسن رضایی درباره فریب‌بودن عملیات کربلای ۴، اظهارات سردار بهمن کارگر، رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌مقدس جالب است که واکنش‌ها به ادعای رضایی را سوء برداشت می‌داند و معتقد است رضایی چنین اعتقادی ندارد. او در گفت‌وگو با خبرنگار حماسه و جهاد دفاع پرس، در پاسخ به اینکه نظر شما درباره اینکه گفته می‌شود عملیات کربلای‌۴ عملیات فریب بوده است، چیست؟ گفت: «بله، ما عملیات لو رفته کربلای‌۴ را به یک عملیات فریب برای ارتش عراق تبدیل کردیم و ۱۰ روز بعد در همان نقطه درحالی‌که نیروهای رژیم بعثی به مرخصی رفته بودند، عملیات کربلای ۵ را با موفقیت انجام دادیم.»

*روایت‌هایی از کربلای ۴

اما روایت محسن رضایی، فرمانده وقت سپاه از عملیات کربلای ۴، متفاوت از آن چیزی است که مورخان و راویان جنگ می‌گویند. حتی روایت‌های قبلی رضایی با ادعای اخیرش درباره کربلای ۴ متفاوت است. محسن رضایی در فصل ششم کتاب جنگ به روایت فرمانده توضیحاتی درباره این غافلگیری ارائه داده است: «تا یک هفته قبل از عملیات براساس ارزیابی فرماندهان، غافلگیری در حدود ۸۰ درصد بود، اما از یک هفته به عملیات هر چه به شب عملیات نزدیک می‌شدیم، این رقم کاهش می‌یافت تا حدی که شب عملیات به حدود ۵۰ درصد رسیده بود.» او همچنین تأکید می‌کند که فرماندهان لشکرهای عمل‌کننده را از این موضوع مطلع نکرده، زیرا اعتقاد داشته فرماندهان باید بدون هیچ تزلزلی می‌جنگیدند. نکته حائز اهمیت درباره عملیات کربلای ۴ این است که محسن رضایی با وجود احتمال ۵۰ درصدی عملیات باز هم حاضر شده عملیات را ادامه دهد درحالی‌که مصلحت نظامی حکم می‌کرد این عملیات با این میزان از احتمال لو رفتن متوقف شود. اسماعیل کوثری، فرمانده اسبق لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله(ص)، در مصاحبه با فارس در دی ماه۹۲ گفته است: «از تهران با آقای هاشمی تماس گرفتند و ایشان را برای نمازجمعه دعوت کردند اما چون در روزهای قبل، ما در عملیات کربلای۴ موفق نبودیم، آقای هاشمی قبول نکرد و گفت کجا بیایم. به مردم چه بگویم؟ بگویم موفق نشدیم؟ من نمی‌آیم.» محمد سلگی در کتاب «آب هرگز نمی‌میرد»، در روایتی درباره کربلای ۴می‌نویسد: «یک اشکال اساسی ما را تهدید می‌کرد و آن عدم‌رعایت اصول امنیتی و اطلاع دشمن از حضور قریب به  ۱۰۰هزار نیروی ایرانی در عقبه این منطقه بود و همین مسئله موجی از نگرانی را در سپاه ایجاد کرده بود.» محمد سلگی دلیل این نگرانی را اقدام عراق به بمباران اردوگاه غواصانی که قرار بود عملیات را شروع کنند یا استقرار سنگرهای متعدد تیربار و حتی پدافند ضدهوایی در حاشیه اروندرود که قرار بود محل شروع عملیات ایران باشد می‌داند. محمد درودیان، راوی جنگ تحمیلی هم در یادداشتی در سال ۹۳در همین باره نوشته است: «سردار رضایی فرمانده پیشین کل سپاه در واکنش اولیه به نتایج پیشروی نیروها، بسیار آرام گفت: عملیات از رده به‌کلی‌سری لو رفته است. غیر از من که در کنار ایشان نشسته بودم و گزارش‌ها را ضبط و ثبت می‌کردم، افراد حاضر متوجه این واکنش نشدند. در همان زمان، این موضوع را در گزارش‌ها نوشتم.» حسین علایی، فرمانده اسبق نیروی دریایی سپاه هم در کتاب «روند جنگ ایران و عراق» نوشته است: «با آغاز عملیات مشخص شد که ارتش عراق در آمادگی کامل به سر می‌برد و عبور سریع از اروند امکان ندارد. البته از ۲ هفته پیش از آغاز کربلای ٤ نیروهای قرارگاه خاتم‌الانبیا (مرکز عملیات سپاه پاسداران) که در محلی به‌نام فاطمیه مستقر بود، احساس کرده بودند که دشمن تا حدی از این عملیات با خبر است.» احمد سوداگر، رئیس اسبق پژوهشگاه علوم و معارف دفاع‌مقدس هم سال ۸۵در مصاحبه با پایگاه اطلاع‌رسانی بازتاب گفته بود: «هنگام کربلای ٥، کالکی را از یکی از سنگرهای دشمن در جزیره بوارین پیدا کردم و نشان فرمانده سپاه دادم و گفتم این کالک نقشه عملیات خودمان در کربلای ٤ است که به زبان عربی نوشته شده است… در آن کالک نام همه لشکرها و یگان‌های عمل‌کننده سپاه در کربلای ٤ نوشته شده بود.»


محسن رضایی: کربلای ۴ عملیات «اصلی» بود، تبدیل به «فریب» شد

محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران در دوران دفاع مقدس، با حضور در برنامه زنده “حالا خورشید” – با اجرای رضا رشید پور -به سوالات و انتقاداتی که در روزهای اخیر درباره توئیت جنجالی وی مطرح شده بود پاسخ داد. نکات اصلی حرف های رضایی به شرح زیر است: * هر سال دی ماه با یک داستان تکراری مواجهیم که یک عده ای می گویند کربلای ۴ لو رفته و فرماندهان به جان بچه های مردم توجهی نداشتند. امسال هم این گونه بود. بنابر این من یک توئیتی زدم که بیایید از یک زاویه دیگر هم نگاه کنید که ما عملیات را تبدیل به فریب کردیم. منتهی از این حرف من یک طور دیگر برداشت شد. * این یک تحلیل پسینی است و ما عملیات کربلای ۴ را برای این طراحی کرده بودیم که به جنوب بصره برسیم ولی چون به اهداف نرسیدیم چند ساعت بعد دستور عقب نشینی دادیم. این یک عملیات اصلی بود. ۲۶۰ گردان نیرو پای کار آورده بودیم ولی چون اوضاع مناسب نشد، ۶۰ گردان بیشتر را وارد نکردیم.

* با این اوصاف، ۲۴ ساعت بعد عملیات کربلای ۴ را تبدیل به عملیات فریب کردیم.

* در کربلای ۴ وقتی احساس کردیم در یک شرایط خاصی هستیم به این فکر افتادیم آن را به عملیات فریب تبدیل کنیم. گفتیم تنها راه این است که نیروها را ۱۳۰ کیلومتر تا اهواز عقب نشینی دهیم. همزمان از شیوه تبلیغات هم استفاده کردیم و برغم عدم پیروزی، شروع کردیم به نواختن مارش پیروزی و تبلیغات پیروزی. * به دوستان شنود گفتم ببینید عراقی ها چه می گویند؟ (ما بی سیمی انگلیسیی را پیدا کردیم و به دانشگاه شریف فرستادیم و با مهندسی معکوس توانستیم به اطلاعات آنان و صحبت‌های آنان در حد ستاد کل فرماندهی عراق اشراف داشته باشیم)؛ عراقی ها می گفتند که ایرانی ها در حال عقب نشینی هستند و ما همچنان به کاستن نیروها ادامه دادیم و در شنودهای بعدی متوجه شدیم که عراقی ها به نیروهایشان هم مرخصی می دهند. بنابراین تصمیم گرفتیم عملیات کربلای ۵ را انجام دهیم، هر چند عده ای – از جمله برادر قاسم سلیمانی – مخالف بودند. ولی بعد از عملیات برادر سلیمانی بی سیم زد که برادر محسن اینجا فتح المبین است و هیچ نیروی عراقی اینجا نیست، تا خود بصره کسی از عراقی ها نیست. * این که می گویند در کربلای ۴ هزاران شهید دادیم، نادرست است؛ کل شهدای کربلای چهار، ۹۸۵ نفر بود نه هزاران نفر. حتی جان یک نفر هم برای ما مهم بود؛ (با گریه) من هنوز مهدی باکری که به ذهنم میاد کنترل خودم را از دست می دهم. * من برای دفاع از شهدا و فرماندهان شهید قبول کرده ام بیایم اینجا؛ برای دفاع از خودم نیامده ام. * شهدای کربلای ۴ در یک درجه عالی از تاریخ دفاع مقدس هستند چون اگر کربلای ۴ نبود عملیات موفق کربلای ۵ هم نبود.

* در کربلای پنج ۴-۳ هزار نفر شهید داشتیم ولی آمار دقیق اش الان یادم نیست.

* اولین بار بود دنیا به نتیجه رسید که صدام نمی تواند دیواری در برابر ایران باشد و قطعنامه ۵۹۸ که مرزهای بین المللی ما را به رسمیت شناخت. کربلای ۴ اگر نبود، کربلای ۵ هم نبود و جنگ تا الان هم ادامه داشت، صدام بر سرکار بود، اختلاف کویت و عراق شکل نمی‌گرفت. *پایان دادن جنگ کمتر از آزادسازی سرزمین‌ها نبود. * دیگر در توئیتر از جنگ صحبت نخواهم کرد. سعی می کنم این قبیل مسائل را در فضای بازتری مطرح کنم.

* ترامپ می خواهد امسال یا سال بعد، طرح فریبی علیه ایران انجام دهد و رو دست بزند. مسئولان فریب ترامپ را نخورند.

* اگر به ۳ روز قبل برگردم و بخواهم توئیت ام را اصلاح کنم، این گونه می نویسم: “عملیات کربلای ۴ فریب دشمن شد.”


سردار سلیمانی: کربلای ۴ عملیات فرعی نبود / عملیات خرمشهر هم لو رفته بود

قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس در گفت‌وگوی تلفنی با برنامه حالا خورشید که با موضوع «بررسی عملیات کربلای ۴ و حواشی آن» با حضور محسن رضایی فرمانده سپاه بر روی آنتن شبکه ۳ سیما رفته بود، با ارائه‌ توضیحاتی در مورد عملیات کربلای ۴ اظهار کرد: هنگامی که عملیات کربلای ۵ قرار بود انجام شود بحث مفصلی در مورد برگزاری این عملیات انجام شد و با توجه به این‌که بلافاصله بعد از عملیات کربلای ۴ قرار بود انجام شود، برخی از فرماندهان موافق این موضوع نبودند و معتقد بودند که با توجه به انجام عملیات کربلای ۴، دشمن هوشیار است، ولی فرمانده جنگ بر انجام این موضوع تاکید داشتند و ما در حضور آقای رفسنجانی در این ارتباط بحث مفصلی انجام دادیم. وی ادامه داد: خوشبختانه در عملیات کربلای ۵ دشمن غافلگیر شد و با توجه به این‌که این عملیات بلافاصله بعد از عملیات کربلای ۴ صورت گرفت، دشمن تصور کرد که عملیات کربلای ۴ عملیات فرعی بوده، در حالی که عملیات کربلای ۴ یک عملیات اصلی بود. سلیمانی با اعتقاد بر این‌که به نظر می‌رسد از صحبت‌های آقای رضایی برداشت درستی در این زمینه صورت نگرفته است، در بخش دیگری از صحبت‌های خود در مورد موضوع جنگ ادامه داد: جنگ به اندازه کافی برای دفاع از خود استدلال دارد و می‌تواند در هر ذهنی که آگاهی لازم در این زمینه وجود ندارد آگاهی به وجود آورد. در زمان جنگ فرماندهی مقتدری وجود داشت و جنگ تابعی از هیچ جریانی نبود.

سردار قاسمی در واکنش به این پاسخ آیا که تعبیر عملیات فریب یک تعبیر پیشنی است یا یک تعبیر پسینی، گفت: جنگ ما مردمی‌ترین، معنوی‌ترین و بی‌نظیرترین جنگ در طول تاریخ جنگ‌های جهان  بوده است. دفاع مقدس ما  فقط قابل مقایسه با جنگ رسول‌الله (ص) در صدر اسلام است.

فرمانده سپاه قدس ادامه داد: اگر بخواهیم بحث کنیم جنگ ما به دلیل حضور فرماندهی بی‌نظیر امام (ره) از ابعاد مختلف دارای منطق است. در پایان جنگ وقتی برخی برای ادامه آن اعلام آمادگی کردند امام فرمودند «بنده در توقف جنگ جدی هستم». وی متذکر شد: نمی‌توان تصمیم‌گیری درباره عملیاتی که ۶ تا ۹ ماه روی آن کار شد را به دلیل لو رفتن آن لغو کرد. عملیات خرمشهر هم لو رفته بود. در شب عملیات فتح‌المبین نیز تا پای عملیات رفتیم ولی دشمن زودتر از ما حمله کرد پس بنابراین اگر بخواهیم بر مبنای لو رفتن یک عملیات، انجام آن را لغو یا متوقف کنیم هیچ عملیاتی را نمی‌توانستیم انجام دهیم. البته در عملیات‌های نظامی هرگاه به این نتیجه برسیم که نمی‌توانیم عملیات کنیم آن را متوقف و برای میدان دیگری برنامه‌ریزی می‌کنیم. سردار سلیمانی با تاکید بر اینکه عملیات کربلای ۴ عملیات اصلی بود، گفت: این عملیات، عملیات اصلی بود اما وقتی عملیات کربلای ۵ که بسیار بزرگتر بود به فاصله کوتاهی از عملیات کربلای چهار اجرا شد دشمن تصور کرد کربلای ۴، عملیات فریب بود. دشمن وقتی انجام عملیات کربلای ۵  را دید و به شدت غافلگیر شد، بحث کردند که عملیات کربلای ۴، عملیات فریب بود.

فرمانده سپاه قدس تاکید کرد: هیچ وقت نگاه نمی‌کردم در صحنه مقابل چه اتفاقی می‌افتد. رزمندگان و فرماندهان دفاع‌مقدس تکلیف محور بودند و بر محور نفسانیات مبارزه نمی‌کردند.

این خبر را به اشتراک بگذارید :