ظرفیت شناسی (یا برنامه ریزی) توسعه رودبار

آذری جهرمی وزیر ارتباطات:

ثروت ناشی از فروش زیتون و برداشت معادن رودبار به کجا می‌رود؟


شکوفه های زیتون– محمدجواد آذری جهرمی در شورای اداری شهرستان رودبار اظهار کرد: مشکلات شهرستان رودبار عموماً زیرساختی هستند و مدیران استان و شهرستان نسبت به بررسی و پیگیری مشکلات رودبار جدی‌تر باشند و آسیب‌شناسی مشکلات می‌تواند راه‌حل مناسبی برای رفع آن باشد. نماینده هیئت دولت در رودبار با اشاره به بازار ارزشمند زیتون و وجود معادن اظهار کرد: ثروت ناشی از فروش زیتون و برداشت معادن به کجا می‌رود و یا برای حل مشکلات شهرستان باید به کجا مراجعه کرد؟ وی با بیان اینکه زیتون رودبار در  کشور حرفی برای گفتن دارد افزود: باید تلاش کنیم زیتون رودبار در بازار جهانی حرف بزند و عرض‌اندام کند. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه رودبار معبر استان گیلان است گفت: امیدواریم راه‌اندازی راه‌آهن در گیلان بسیاری از مشکلات شهرستان را حل کند. جهرمی با بیان اینکه برای سرمایه‌های عظیم شهرستان باید برنامه‌ریزی اساسی صورت گیرد افزود: باید با ظرفیت شناسی و برنامه‌ریزی درست برای استعدادها، گامی محکم در خصوص رفع مشکلات شهرستان برداشته شود‌.

اولین سفر استانی رئیس جمهور در گام دوم انقلاب و دوره مهم تمدن سازی انقلاب اسلامی پس از چهل سالگی انقلاب است. این دوره که از سوی رهبری به دوره تمدن سازی تعبیر شده است می تواند به شکل گیری جریان های بومی توسعه درونزا و متکی بر منابع و ظرفیت های داخلی بیانجامد. ادبیات توسعه در سطح جهان تفاوت های کیفی با گذشته پیدا کرده است و رویکردهای توسعه برونزا متکی به غرب به سوی توسعه درونزا متکی به سرمایه های ملی و بومی و حتی منطقه ای تغییر پیداکرده است.

الگوهای پساتوسعه که توسعه را مدیریت جهان توسط کشورهای استکباری دانسته که این نوع سلطه توسعه ای، منهدم کننده پیشرفت درونزاست، امروزه با اقبال بسیاری از کشورها روبرو شده است. خروج انگلستان از اتحادیه (برگزیت)، جایگزین پیمان های منطقه ای به جای پیمان های جهانی و… نمونه ای از این موارد است. پیش بینی نهادهای بین المللی این است که پس از خیزش اقتصادی چشم بادامی های نژاد زرد، در ۲۰۳۰ آفریقای سیاه سهمگینانه موتور اقتصادی توسعه و پیشرفت را روشن خواهد کرد. همه اینها نشان دهنده این است که در عصر جهانی شدن و ارتباطات توجه به هویت های بومی و محلی مبنای برنامه ریزی و توسعه قرار گرفته است.

پیترز که یکی از صاحب نظران جدید نظریه های توسعه است فرهنگ را مبنای توسعه واقعی و اثرگذار دانسته و به کشورهای توسعه یافته، کشورهای اسکاندیناوی و اروپای غربی استناد می کند که در این کشورها فرهنگ، پول رایج توسعه است. اگر فرهنگ پیشرفت در شخصیت افراد و جامعه ای نهادینه نشود توسعه امری ظاهری و فریبنده خواهد بود.

چرا رودبار توسعه نیافته است؟ درحالی که جدیدترین الگوی توسعه، توسعه مکان محور است. چرا مکان مقدس و اهورایی رودبار بر فراز قلل توسعه قرار نگرفته است؟ آیا تاریخ گذشته رودبار و فرهنگ پایدار اقوام این سرزمین قدرتمند، امروز توسعه شهرستان را رقم خواهد زد؟ امروزه رودبار به عنوان یکی از کهن ترین سرزمین های باستانی ایران دارای ظرفیت بالایی از پیشرفت و توسعه است که به دلیل ناکارآمدی مدیران گذشته در سطح ملی و محلی مسیرتوسعه را طی نکرده است. در این نوشتار به بخشی از راهبردهای لازم برای بازطراحی نقشه راه توسعه رودبار اشاره شده و تفصیل آن به قلم توانای متخصصین واگذار می شود.

۱-تربیت نیروی انسانی و جوانان

همانگونه که رهبری در بخش های متعدد بیانیه راهبردی گام دوم اشاره داشتند در مرحله دوم انقلاب، سرمایه گذاری مدیریت باید بر عهده جوانان کشور باشد. اداره جامعه باید خود را برای مسئولیت پذیری جوانان آماده کند. این مهم البته مقدماتی دارد که متاسفانه در چهل سال گذشته به آن بی توجهی و یا کم توجهی شده است و آن عدم سرمایه گذاری و مدیریت تربیت نسل بوده است. نهادهای آموزشی (از مدارس تا دانشگاه ها و حوزه های علمیه و صنعت ) در این مهم متاسفانه فاقد استراتژی نیروی انسانی بوده اند. احزاب سیاسی نیز در گردباد تایید و ردصلاحیت های سیاسی انتخابات و فقدان نظام تحزب، نیروی سیاسی تربیت نکرده و صرفا به جابجایی افراد ثابت در مناصب متنوع پرداخته اند. اکنون رودبار در صورت وجود برنامه توسعه و پیشرفت و جلب سرمایه گذار داخلی و خارجی چه کسانی را برای مدیریت جامعه خود تربیت کرده و یا در فرایند انتصاب و مسئولیت پذیری دارد. راهکار تحقق این مهم چیست؟ آیا در کشور امیرکبیری یافت می شود که با تأسیس دارالفنون و تربیت انسان هایی پاکدست و متعهد و متخصص، آینده روشن ایران را رقم بزنند؟ در رودبار این مهم بر عهده چه کسی، کسانی و نهادهایی است؟

۲-نظام برنامه ریزی محلی محور

متاسفانه سازمان برنامه و بودجه که مسئولیت تدوین و طراحی برنامه های توسعه از سطح شهرستان تا سطح ملی را برعهده دارد به دلیل ضعف مدیریت و ناکارآمدی مدیران ارشد آن در این دوره ( و دوره های قبل) که ناتوان از ارائه یک برنامه متقن و منسجم است در این خصوص باید ضعف های گذشته خود را جبران و با تشکیل ستادی راهبردی در استان و تشکیل میزهای توسعه شهری و روستایی به هدفگذاری مبتنی برظرفیت ها و توانایی های بالقوه هر شهر و شهرستان استان گیلان اقدام و با استفاده از نظرات کارشناسی محلی و بومی برنامه ریزی زمان بندی شده را بر اساس مدل و الگوی مشارکتی پایه ریزی و تدوین نمایند. مسئولان شهرستان با هماهنگی نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی با هدایت نماینده محترم ولی فقیه به عنوان ناظران ارشد برنامه توسعه شهرستان بر اجرای آن نظارت عالیه داشته و گزارش پیشرفت را دوره ای به مردم و مسئولان ارشد نظام گزارش دهند. استفاده از ظرفیت مشارکت مردمی و سرمایه های غیردولتی با تضمین دولت یکی از منابع مهم تامین اعتبارات توسعه شهرستان رودبارخواهد بود.

۳-اقتصاد درونزا و تجارت بومی

شناسایی ظرفیت های اقتصادی رودبار می تواند چارچوب برنامه ریزی و سرمایه گذاری و الگوی مشارکت مردمی توسعه شهرستان را بنا نهد. ظرفیت شناسی اقتصاد رودبار نشان می دهد که اقتصاد زیتون، صنعت گردشگری، اقتصاد ترانزیت و حمل ونقل، اقتصاد محیط زیست و اقتصاد انرژی های نو پنج محور مهم توسعه اقتصادی منطقه رودبار در مرحله اول توسعه است. سیاست های بومی توسعه درونزا مبتنی بر این ظرفیت ها در کنار راهبردهای توسعه ملی امکان تحقق توسعه را بیش از گذشته فراهم می کند. اقتصاد زیتون کمک می کند تا رودبار به عنوان نقطه کانونی کشت و مطالعات این محصول مهم شناخته شده و صنعت زیتون یکی از صنایع مهم کشاورزی درحال توسعه شناخته شود. افزایش سرانه مصرف زیتون و فرآورده های آن آینده روشن این صنعت کشاورزی را تضمین می کند.

برنامه ریزی تبدیل تجارت سنتی زیتون به اقتصاد نوآورانه زیتون با مشارکت شرکت های دانش بنیان و سازمان های شبکه ای بازاریابی و توزیع داخلی و خارجی با تاسیس مرکز رشد و تحقیق و توسعه زیتون ، جهش اقتصادی سودآوری این محصول را چندین برابر می کند. صنعت گردشگری رودبار ویژگی های خاص و منحصر به فردی را داراست. گردشگری رودبار در مسیر ترانزیت گردشگری جنوب به شمال کشور از طریق بزرگراه های مواصلاتی مزیت بسیار بزرگی است. وجود مناطق خوش آب و هوا و تفریحی و زیارتگاه ها و سواحل زیبای سفیدرود و قلل افراشته البرز در کنار تنوع قومیتی (گیلکی،ترک،لر و…) منطقه رودبار جذابیت گردشگری را دوچندان کرده است.

صنعت گردشگری نیازمند برنامه ریزی و مهندسی مجدد گردشگری چندبعدی و توسعه محور است. آب و هوای مدیترانه ای رودبار، عامل مهمی در جذب سرمایه گذاران خاص برای تولید محصولات خاص است. این سرمایه گذاران نیاز دارند تا خانه دوم اقامتی خود را فضایی مناسب از نظر آب و هوا، زمینه های تفریحی و… انتخاب کنند که رودبار این ظرفیت و مزیت را دارد. از سوی دیگر تاسیس زیرساخت های رفاهی و اقامتی همانند هتل، واحدهای خدماتی، فضاهای تفریحی با استانداردهای روز دنیا کمک می کند تا مسافران این مسیر که بخش اعظم آنها طبقه متوسط و بالای جامعه هستند با رضایت بیشتر در این منطقه هزینه کنند.حمل و نقل از دیرباز یک صنعت مهم در خطه سرسبز گیلان بوده است. رودبار به دلیل چشم اندازهای بکر و زیبا نیز یکی از مسیرهای پرتردد به سمت شمال کشور است.  این مسیر براساس تنوع اقلیمی و تفرجگاه های زیست محیطی ، هرگردشگری را در نقطه نقطه مسیر میخکوب زیبایی های خود می کند. کثرت جمعیت مسافر و شناور کشور به شمال از این مسیر، بزرگراهی را در این نقطه به رودبار وصل کرده است که آمادگی تبدیل به یک زیرساخت اقتصادی توسعه در رودبار را دارد. وجود گردنه ها، شیب جاده ها، چشم اندازهای طبیعی، ناهمواری مسیر، تونل ها، جاده ها و… همه و همه دست به دست هم داده تا ترانزیت و جابجایی مسافر در این مسیر به زمان زیاد و امکان استراحت و برخورداری از مزیت های منطقه ای رودبار و توسعه اقتصاد آن را در پی داشته باشد. در اینجا اقتصاد حمل و نقل با صنعت گردشگری و تجارت محصولات کشاورزی با زمینه زیست محیطی جذاب، کمین گاه اقتصادی جذب هرگردشگری می شود. برای برنامه ریزی استفاده از ظرفیت حمل و نقل و جاده ای رودبار باید طرحی بین رشته ای و جامع در حوزه مفهوم فرهنگی جاده و بزرگراه به عنوان حوزه اثرگذار بر مزیت اقتصادی طراحی کرد. این طرح همانند بسیاری از طرح های مهم شهرهای اقتصادی جهان باید باشد مانند آستن در آمریکا، دیترویت آمریکا، انتورپ بلژیک(به خاطر بندرگاهی آن) و پاریس به خاطر سیستم جابجایی مسافر و لندن به خاطر راه آهن موجب شدند تا خیل سرمایه گذاران اقتصادی به این شهرهای کوچک هجوم آورند و توسعه رشدی حیران کننده بیابد. اقتصاد محیط زیست رودبار ویژگی خاص و منحصر به فردی دارد. اقلیم مدیترانه ای رودبار، آن را از هر نقطه دیگری متمایز و برجسته کرده است.

این منطقه منابع زیست محیطی را در یک وزنه بسیار سنگین توسعه اقتصادی قرار داده است که متاسفانه در نزد مدیران توسعه ای کشور و استان مورد غفلت تاریخی قرار گرفته است. درحالی که آسیب های خشکسالی و بی آبی کشور را تهدید می کند مزیت های بزرگ رودبار امکان از سرگذراندن این خطرات با تدوین برنامه ای میان مدت را دارد. اینجا باید رویکرد زیست محیطی به رویکردی اقتصادی و با محوریت محیط زیست قرار گیرد. اقتصاد محیط زیست دو رکن اساسی فعالیت های اجتماعی و فعالیت های اقتصادی را پوشش می دهد که در هر دو زمینه ظرفیت های بالایی برای تحرک اقتصاد محیط زیست منطقه رودبار به عنوان یکی از بکرترین اقتصادهای مولد در کشور قابل برنامه ریزی و سرمایه گذاری سودآور است. انرژی های نو به عنوان یکی از منابع تولید انرژی برای اولین بار در منطقه گیلان و رودبار-منجیل شکل گرفت. آب و هوای منطقه در کنار محیط زیست و حمل و نقل همه و همه دست به دست هم داده اند تا استقرار توسعه و پیشرفت را رقم بزنند. انرژی های نو که به دلیل تولید ارزان و همسو با حفظ محیط زیست از محصولات پرمشتری بازار انرژی است در این منطقه سابقه ای کهن دارد. در کنار بادگیرهای یزد مرکز ایران، بادهای بی شکیب شمال در فرایندی نو، به انرژی کنترل شده ای تبدیل می شود که می تواند هزینه های انرژی مورد نیاز صنایع منطقه را کاهش دهد. طرح اقتصاد انرژی های نو متکی بر آمارهای مصرف انرژی و نیاز داخلی و خارجی و ظرفیت سازی های زیست محیطی قابل تعریف و اجراست. شرکت های دانش بنیان می توانند رودبار و منجیل را به دره سیلیکن انرژی های نو ایران تبدیل کند. خداوند بزرگ در این منطقه تاریخی ایران، وسیع ترین جلوه بخشش و اعطای مزیت های پیشرفت یک ملت را دراختیار مردمان سخت کوش رودبار قرار داده است. فقط عقل جمعی مدیران و تلاش مضاعف مسئولان می طلبد تا این همه نعمات بیکران الهی سرازیر شده به این نقطه، به سفره های پربرکت و چرخ های تنومد اقتصاد و پایه های قوی کاخ پیشرفت تبدیل شوند.

این خبر را به اشتراک بگذارید :