شکوفه های زیتون- بیاد قربانیان حادثه زلزله ۳۱ خرداد ۱۳۶۹

 

صدای پای زلزله

باز صدای پای زلزله شنیدم                                        گرچه غم عظمای آن را دیدم

باز صدای مادران در مزار                                           دیده شده فصل خزان در بهار

یه عمریه از سفرش گذشته                                        اما هنوز شادیها بر نگشته

اگر هنوزم همه مان زنده ایم                                      بیش از هزار بار زغمش مرده ایم

عکس عزیزان هنوزم رو طاقچه                                    لباسهای محلی شون تو بقچه

خرابی خانه ها گر پاک شده                                       یاد عزیزان بسر خاک شده

باز صدای پای زلزله می آید                                       باز ندای هل من ناصرأ می آید

باز مظاهر غم دل سرودی                                         شاهد آن فاجعه هم تو بودی

مـظاهر شریفی

*********

مصیبت زلزلۀ رودبار

چه غریب ماندی ای دل نه تو راست غمگساری

همه زیبایی و حُسنی به خدا که شاهکاری

 

همه آیتِ بهشتی زچه رو خموده گشتی

نکند تو هم غمین مثل دیار رودباری ؟!

 

که تمدّنی کهن دارد و هم رود فراوان

که بُوَد چهار فصلی؛ همه فصل چون بهاری

 

همه شهرانِ دیارش بُده خود نماد جنّت

همه اقوامِ بزرگش بُده فخر هر دیاری

 

که بُوَد نمونۀ کوچک میهنِ دلیران

سِزَد اَر به فرّ فرهنگی آن دل بسپاری

 

ولی افسوس که ویران شود هر سه قرن یکبار

به مصیبت فتد و گریه و بس فغان و زاری

 

زکلام مهر بشنو همه  تسلیتِ ز غمها

که هماو چنان شماهاست دچار بیقراری

( م- مهرآیین)

*****************

گهواره ی مرگ

شهرِ من، ای مظهرِ صبر و قرار

نی بزن و ناله کن، ای رودبار

ناله که باز آخرِ خرداد شد

موعدِ اشک و غم و فریاد شد

کوچه به کوچه همگان غمزده

خانه به خانه همه ماتم زده

مرد و زن و پیر و جوان، داغدار

رختِ سیه بر تن و جان سوگوار

سر بده آن نوحه ی جانسوز را

مویه کن آن غصّه ی دیروز را

دستِ طبیعت چه جفا بر تو کرد

خنجرِ تقدیر، تو را زخم زد

زخمِ قدیمی که شده باز نو

یاد کن از زلزله ی شصت و نه

آااه از آن نیمه شبِ زهر گون

فجرِ سراسیمه ی غرقِ به خون

آااه از آن ظلمتِ کابوس وار

روزِ قیامت همه در شامِ تار

آن شبِ تاریک، که گم شد سحر

در پسِ بختِ سیه و در به در

صیحه ی افلاک، زمین را نواخت

قلبِ زمین، زان تَفِ سیلی، گداخت

رنگ به رخسارِ زمین زرد شد

جان و تنش یکسره پر درد شد

چنبره چون مار زد و پیچ خورد

سخت به خود قلبِ زمان را فشرد

هضم نکرد دردِ فرو برده را

نعره زد آن خشم فرو خورده را

خشمِ زمین، ضربتِ کوبنده شد

زان حرکت، کوه ز جا کنده شد

تار شد و تیره شد و تنگ شد

ارض و سما، یکسره در جنگ شد

درد شد و داغ شد و دود شد

جان و جهان، یکسره نابود شد

تیغه ی شاهینِ ترازو شکست

چرخِ تعادل همه از هم گسست

خوابِ خوش از حادثه کابوس شد

سعدِ قمر، عقربِ منحوس شد

کن فیکون شد و اذا زُلزِلَت

آنچه زمین داشت سپس اَخرَجَت

خانه که آسایش ازو می رسید

هیچ پناه آن شب ازو کس ندید

سقف فروریخت و دیوار هم

خاطره ها دفن شد، آوار هم

راهِ نجاتی که نبود از خطر

سعی و تلاشی که نبودش ثمر

مادرِ پیری که غریبانه مُرد

دستِ قضا، کُشت و به خاکش سپرد

آینه افتاد و دو صد تکّه شد

خون ز رگِ دخترکی چکّه شد

ناله و شیون به هوا خواست، زود

تازه عروسی که  نشانش نبود

چشمِ پدر بسته شد و بسته ماند

طفلِ یتیم، فاتحه ی خویش خواند

قلبِ زمین از حرکت ایستاد

چرخ، ز غم، سر به گریبان نهاد

مرگ از این دشت، چو آهو گذشت

گردِ مصیبت به دل ما نشست

سوی چراغی به سرایی نبود

شهر پر از زمزمه ی مرگ بود

هر طرفش ناله کنان مادری

ضجّه زنان، موی کنان خواهری

پشت به دیوار زده، مردها

بغض، گلو بسته از آن دردها

داغ، بسی سخت و نفس گیر بود

گرگِ زمان، مست و ز خون سیر بود

چشم به آن فاجعه باور نداشت

حادثه، از کرده ی خود شرم داشت

نایِ فلک، مرثیه آغاز کرد

ابرِ قضا، بارِشِ غم، ساز کرد

سیل شد و روز خوشی، آب برد

خاطره ها را همه سیلاب برد

قاب شد آن حادثه در سینه ها

نقشِ عزا در دل آیینه ها

خنده ز لب ها همه پرواز کرد

نی به فغان آمد و آواز کرد

نی بزن و ناله کن ای رودبار

شکوه کن از تلخیِ آن روزگار

نادر پورنوروز سرخنی

***************

بغض درفک

بریده شد نفست زیر خانه ای آوار

در آن دقایق تلخینه یاد و وحشت بار

که خاک فاصله پاشید بر تنت… لعنت

که زخم دارم از آن روز رفتنت…لعنت

که چنگ روی گل آغوش خیسمان افتاد

شبی که زلزله آمد…اواخرِ خرداد

شبی که سایه ی غم روی باد چادر زد

و دست های زمین کل شهر را بر زد

شکوه قامت دُرفک به لرزه بی پا شد

و بغض کرد و نگاهش شبیه دریا شد

شکست ساقه ی زیتون و غرق در خون شد

تکید سوسن و همزاد درد مجنون شد

که خم به پیکر زیبای مارلیک آمد

دوباره در قفس خاک ها می آرامد

عبور کرده زمان از مسیر خاطره ها

ولی نشسته نَمی شب به روی پنجره ها

که حرف دارد از آن روزهای مرگ آور

از آن سکوت پر از ترس شهر بی یاور

که اشک روی سپیدی رود می بارد

شبی که غربت و درد دوباره ای دارد

دلیل بغض پدر را کسی نمی داند

و مادری که نشسته نماز می خواند…

کسی که گریه و اندوه هاش بی مرزند

قرین داغ نفسگیر دفن شش فرزند

تمام کن ننویس از شروع فاصله ها

از عمق فاجعه بعد از وقوع زلزله ها

که باز زمزمه ای بی قرار می آید

که باز حال بدی با بهار می آید…

علی اسماعیلی

یادبود زلزله۳۱ خرداد۱۳۶۹

**************

“خرداد نامهربان”

با دلم چه کردی…؟!

آمدنت دلهره بود و حالا رفتنت، فصل دلتنگی های ناتمام من،

خوش میروی…

برو

اما کاش میدانستی با دلم چه کردی؟!

در کوله بارت چیزی نبود

جز خاطره ی امتحانات و بوی تند بیقراری

و این همه غربت بی کسی،

هر ساله این ایام،

حس میکنم همه ی روزها را زیر آوار آن حادثه زیسته ام

در خیالم، حال و هوای ناب اردیبهشت را آن قدر کش میدهم

تا حواسم از تو و تکرار روزهایت پرت شود

راستی اینجا کسی از آمدنت ذوق نکرد…

از هوای تکراری روزهایت خسته ام،

دنبال معجزه میگردم و تو اصلا شبیه معجزه نیستی،

“خرداد نامهربان”

برو…

لطفا کمی زودتر

بگذار تنها باشم

باغصه ای که از رفتنت بر شانه هایم آوار شد…

ا.سرودی

************

بِلرزُن ای زِمین ترسی نِدارُم

بلرزُن اَی زِمین تَرسی نِدارُم

بُکشتی تو هما هیچ کَس نِدارُم

باهاری تی حَنا رَنگی نِداره

بیی یاکِ مَیی فَرقی نِداره

باهار رَسمِ کِ آسمُن بِوارهَ

ناکِ زِمین بِپرکَ مثل گارَ

خدا نامردی بع اُ شبِ نیمَ

اَمی دِل خُوشبِ کِ خُدا رَحیمَ

زِمین اُوقت شب چِره اووَشتی

اخَ مارُم شبِ خوابِ نِگَشتی

یِه شب آدمونهِ مُهلت سَرآبهَ

هَمی قَبرستنُن تاظُهر پِر آبهَ

کسی خبرندا اَصلاَن نُگوتِن

تمام تَرِ خُشک باهم بُسُوتِن

جُونُن آروزو دارُن بِمردِن

اُوجور زَحمَتکِش مارُن  بِمردن

هُ خُونُن کِه اَمی راحتِ جُون بَع

هَمی بارونِ برف جِ  اَمُون بَع

اُجور آفتاب داغه سایه بُون بَع

اَمی خواب شبِ ره ِپاسِبون بَع

چِرِ آدِمِ بُکُشُت اُو سَقفِ و دیفار

چِرِهیچی نِنِاجزُخاکُ آوار

قیامت یا بُوگُوم کِ کربِلا بع

هَمی جای زِمین بوی بِلا بع

کی فِکرکُردی که اِمشب با بمیره

هُتَ راحت بُخوسَ خواب اَگیرَ

صدای ناله از هرجا هوا بع

اِیجور آدم کُشی یه شب کجا بع

زِمین بِلاکنی خُونن لو آبع

همی مردم سر خاک چو آبع

یِجور لاکنی کِ خواب اَگیتی

نُدونِستیم اَمی جُون اَگیتی

اُشب آوار سَر هرکَس داخُوندی

یِتا نالَ یِتا لالای خُوندی

یِتاگوتی  ماری اِمشب بُسُوتُم

تره خُشا اندام هیچی نُگوتُم

لالا رو جون چِره لاوِه نُکُنی

مارکِ دِل بِتِرکِست دانخُونی

یِتا گوتی اِیشب کی خوا سر آبو

می اولادی اُبن خوا پَرپَر آبو

خُوچِنگجِ گِلُون هَندی هَندی

هُتَ داخُوندیُ و آوارِ کَندی

زِمینُ وآدمُونِ رَنگ یِ جور بع

یه تا سُو اُم نِبه شَب کور کور بَع

آخی چوپون بِشَ جَنگَل آگِردِست

هُتَ آوار سَر تا صُب بِگِردِست

داخُوندی خُو عَزیز داد کُردی

یِوار کَندی یِوار فِریاد کُردی

بیرون آردی جِنازا هَی تُکُون دَی

چی بی که اِی اَجَل یِکَم اَمون دَی

رَدیف آکُردی وسَر دَشُندی

یِتا خُ سَرِ زی یِواش خُوندی

می گَندِم چین رو گَندِم بُمونِست

نِچیی گّندِما هِمِ بُشُونِست

کیا آدُم  مِن بِچینَ تی اُراغا

بِشی خاموش آکُردی میچراغا

تی مارکُم بِمِرد نیشتا بُمُونَ

بیا تی قَبر سَر تِرِه بُخُونَ

کَمر بِشکِست میِ اِمروز بِمِردُم

تی چیم  واز آکُن تی دور بِگِردُم

سر پیری کی می دَست بِگیرَ

چره زِندام هَمَی می کَس بِمِیرَ

هَمِ بِشان یِشب هیچ کَس نِدارُم

بِلرزِن اَی زِمین تَرسی نِدارُم

قاسم پورحسینی گلدیانی

**************

” خرداد شصت و نه “

تقویم را، دوباره ورق می زنم .

فروردین، اردیبهشت، خرداد …

خرداد، … خرداد،…. !

چه ماه ِعجیبی است ، _ برای مردم ِ رودبار _

ثبت شده بر سلولهای خاکستری ِ ذهن ،

و حک شده بر دالانهای تو در توی قلب .

آن سال، ( خرداد شصت و نه)

بهار، آماده می شد تا جای خود را به فصل ِ گرم بسپارد.

وَ آخرین دقایق ِ این فصل، در التهابِ حادثه ای شوم، در انتظار ِ واقعه ای تلخ، سپری می گشت.

وَ عقربه های عجول ِ ساعت ِ دنیا،

یک لحظه نیز، از رفتن، باز نمی مانند .

سکوت ِ شهر، حل شده در تلواسه ای سیاه،

وَ کودکان، خسته از بازی ِ روز، در خوابی سنگین

آرمیده در کنار ِ عروسکهایی کودک تر از خویش .

وَ مادر بزرگ، خواب ِ تپه های پر شده از بوته های گُلپر را می دید،

وَ نهرهای احاطه شده، با بوی خوش ِ گیاه پونه،

وَ خواب ِ دشتهای شقایق، و تپه های گل گاو زبان..

وَ دختران ِ دم ِ بخت، غرق در رویاهای خویش،

با گردن بندهای خوش عطر ِ بهار نارنج ،

وَ بیشمار، آرزوهای شیرین …

مردان ِ کار، در زیر ِ سقفهای گِلی،

خواب ِ درختهای همیشه سبز ِ زیتون را می دیدند،

_ پر بارتر از هر سال _

و خواب ِ ساقه های طلایی ِ گندم ،

و فصل ِ علف چینی _ در تپه کوه های سینه خانی

وَ پیشانی های تَر شده از کار مزرعه

وَ آب ِ گوارای چشمه ها،

در سایه سار درختان چنار …

شبها، همیشه مَعبَر ِ انسان به باغهای خیالند

و بسترها، آرامگاههای موقت ِ شبها،

آن شب ولی، تمام معادله ها در چارچوبی دیگر، رقم می خورد .

هبوط واقعه، حتی سپید رود را،

دربُهتی عظیم، فرو می برد،

وَ کوهها استقامت ِ خود را،

در راه ِ شب، به فراموشی سپردند.

آنگاه، در عمق ِ شب،

انگار چیزی شکسته شد. وَ حوصله ی زمین، از آرامش ِ سنگینش، گویی سر آمده بود .

آن شب،

زوزه ی سگها، وقوع حادثه را، پیش تر خبر می داد .

وِ جنگل ِ زیتون، در اضطراب ِ حزینی،

در انتظار ِ صاعقه، می پژمرد.

سپید رود، سیاه بختی ِ مردم را،

نظاره گر می شد، وَ شهر ِ خفته،

هراسان ز ِ خواب، بر می خواست …

وَ ما _ برجای ماندگان _ درآن شبِ سنگین،

هر لحظه ای که، به فردای واقعه نزدیکتر شدیم،

کم کم، حدود ِ حادثه را، عاجزانه فهمیدیم

وَ متن ِ حادثه را، با دو چشم، باریدیم .

آن شب، ستاره ها نیز،

بر نَطع ِ خاک ِ پر شده از خون گریستند .

و استحاله ی خونین ِ آن شب ِ منفور،

زخمی عمیق بر دل ِ مردم به جا گذاشت .

آن شب، غَریو ِ درد،

تنها صدای پر شده در سطح ِ شهر بود .

آن شب، صدای شیون ِ مادرها ،

آن شب، صدای ناله ی کودکها ،

آن شب، صدای ضجّه ی مردان ِ درد ،

آن شب، …

دیگر چگونه بگویم، زمین،

هر آنچه را که در دل ِ خود جمع کرده بود

_ در طول ِ سالیان _  یکباره بیرون ریخت،

وَ غم را در سطح ِ این دیار _ به بیرحمی ِ تمام _

پراکنده کرد .

فردای واقعه، مردم همه گیج و گنگ و مبهوت،

هنوز نمی دانستند،

که چه چیزی را باید باور کنند؟

آنها هنوز گرم ِ حادثه بودند،

آمار ِ سفر کرده ها، آنقدر زیاد بود،

که هیچکس دیگر،

به همسایه اش تسلیت نمی گفت .

آنها فقط، اشک می ریختند !

آنها، تصور ِ این بغض ِ تازه را، در ذهن ِ خود،

یک بوم ِ خالی ِ خاک آلود، تصویر می نمودند .

اکنون، هنوز هم،

شبها، وقتی به خلوت ِ خود راه می بریم،

به یاد می آوریم، حجم ِ عظیمی از آوار را،

که خاطراتمان را، در زیر ِ ظلم ِ خویش،

مدفون نمود .

وَ به یاد می آوریم، نفس هایی را،

که در سینه ها حبس می شدند،

وخنده های قشنگی که دیگر،

هرگز تکرار نمی شوند،

و پیکرهای بی جانی که در کنار خیابان،

در انتظار ِصاحبان خود بودند، تا یکبار دیگر،

وَ برای همیشه، در آغوش ِ خاک، آرام گیرند.

آه،

اکنون، ای سپیدرود، ای باغهای مخملی ِ زیتون،

ای کوههای ِ ساکت و سنگین،

و ای درفک ِ عظیم،

_ که همسایه ی ابرها هستی _

آری شما که شاهد ِ تاریخ ِ این دیارید،

آری شما که فراز و فرود ِ مردم ِ این سامان را،

در ذهن ِ خود ثبت کرده اید، با من بگوئید،

این درد ِ تا همیشه ی تاریخ را،

چگونه تحمل نموده اید .؟؟؟

این روزها،

بعد از گذشت ِ سالهای مکرر، هنوز هم،

تقویم را که ورق می زنم،

خرداد ماه،

در ذهن ِ من به گونه ی دیگر تصویر می شود .

این روزها، در عصر های هر پنجشنبه،

وقتی مزارِ شهر را پر از ازدحام می بینم،

از آبادانی اش، دلم می گیرد،

و یاد ِ ویرانه های حک شده بر خاطرم، می افتم .

این روزها، همین فواصل ُ نزدیک و دور ِ شهر،

وقتی به چهره های جوان،

_ این کودکان ِ مبهوت ِ روزهای پر غم و اندوه،

که یادگار ِ آن شب ِ دورند،

خیره می شوم ، و در چشمهایشان،

تلاءلو ِ امّید را که می بینم،

و امتداد ِ زمان را که دنبال می کنم،

هر بار ، به یک تفکر ِ پاینده می رسم،

یک راز ِ سر به مُهر، و قانون ِ زندگی

وَ مبهوت می شوم

از سخت جانی ِ انسان، در کشاکش ِ دنیا

وَ اینکه، چگونه کنار می آییم ، با سخت ترین مصائب ِ دوران …

وَ عاقبت،

ایمان می آورم،

به امتداد ِ شقایق .

به اجتماع ِ گل ِ سرخ .

وَ ،

ماندگاری ِ زیتون …

محمدحسین حسنی (م_ح_نسیم)

****************

واقعیت

آه سختی دوران بشکسته کمرم را

آتش زده آن فاجعه قلب و جگرم را

سال شصت و نه سی یک خرداد چنان بود

آن زلزله ویران بنمود سایه سرم را

یک لحظه  قیامت به پا شد چه بگویم

دیدم در آن تاریکی شب پدرم را

تا سینه فرو رفته دل خاک چنین گفت

یا رب  بنما  رحم  عیال و  پسرم را

آمد  به  یادم   که  مادر  به  کجا رفت

در گوشه ی ویرانه گشودم نظرم را

در  پست  بلندای  سر  خاک  بدیدم

افتاده به پهلو  بسوزاند جگرم را

خود را به زحمت به مادر برساندم

تا  آنکه رسانم  به پدر این خبرم را

دیدم سر و صورت آن غرق بخون است

گشتم پی دستمال همه دور و برم را

با  پیرهن خود  صورت آن پاک نمودم

تا  آنکه  ببیند دو چشمان ترم را

اما  نگاهی و صدایی نشنیدم

گویی که عمریست ندیده  اثرم را

نومید شدم از مادر و رفتم سوی بابا

گویم به پدر این غم مرگ مادرم را

دیدم پدر صورتی بر خاک نهاده

گویی فلک ریخت همه کُرک پرم را

گاهی سوی مادر و  گاهی سوی بابا

هر لحظه نمودم طی ره آن گذرم را

با لرزه دیگر در دیوار فرو ریخت

آن ریزش دیوار بشکست فرق سرم را

خاکی به پا  شد در  آن تاریکی شب

پنهان بنمود پیکر مادر  پدرم را

خاک از رخ بابا به دو سو پخش نمودم

تا  اینکه ببیند پدرم  این هنرم را

آن  صورت  زیبای پدر  باز عیان شد

افسوس نبود  زنده  ببیند ثمرم را

فریاد و ای داد من از دل بکشیدم

از دست بدادم  دو آن تاج  سرم را

هم خستگی و تشنگی و تاریکی شب

بگرفت سرا پای وجود دگرم را

شب را سر بابا بغلم خواب برفتم

امید که  فردا  نبینم سحرم  را

ای کاش چو آنان به خواب ابدیت

می رفتم و تا شرح ندهم شور شرم را

افسوس  دوگاهه  عزیزان   دیاری

از دست بدادیم همه آن همسفرم را.

محمدیان دوگاهه

این خبر را به اشتراک بگذارید :