شکوفه های زیتون– جوبن، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان رودبار است. این روستا در دهستان رستم آبادجنوبی قرار دارد و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران دارای ۱۴۷۸ نفر جمعیت از مجموع ۵۱۷ خانوار ‌است. جوبن در لغت به معنای زیر جو است که این امر اشاره به اهمیت آب و آبرسانی در این روستا از گذشته های دور دارد. روستای جوبن دارای پنج محله به نام‌های مرزانکش، بابان محله، شیخ محله، سرامرز و جوکین است. گویش مردم جوبن همچون اکثر مناطق شهرستان رودبار تاتی است. آب موضوعی که اینبار خبرنگاران شکوفه های زیتون را به گزارشی چهره به چهره در محله مرزانکش در روستای جوبن با تعداد ۷۲ خانوار کشانده است.

اکثر شهرها و روستاهای ایران از منابع آب‌های زیرزمینی بهره‌برداری می‌کنند. منابعی نظیر چشمه سارها، آب چاه‌های کم‌عمق، چاه‌های عمیق، چاه‌های جاری و آب حاصل از کانال‌های ساخته‌شده منابع آب زیرزمینی را تشکیل می‌دهند.

در دو دهه اخیر چندین طرح بزرگ و متوسط انتقال آب‌های سطحی منابع دوردست نیز تهیه و اجراشده است. منبع اصلی آب آشامیدنی شهرهایی مانند مشهد، شیراز، تبریز، بندرعباس، کرمانشاه، کرمان و بخشی از تهران از منابع آب زیرزمینی است. یکی از راه های اساسی تامین آب در شهرستان رودبار نیز چشمه ها می باشند که در سال های اخیر با توجه به گرم شدن زمین، استفاده آن نیز افزایش یافته است. روستای جوبن نیز از این قائده مستثنی نبوده و ساکنان آن با توجه به کمبود های آبی مشهود در روستا اقدام به تعمیر چشمه های قدیمی نموده و از آب آنها برای مصارف آشامیدنی استفاده می نمایند. تا به اینجای سخن مشکلی دیده نمی شود و مردم با مصالح عمومی در کنار هم از این منابع استفاده میکنند اما مشکل از زمانی آغاز می شود که ازدیاد واحدهای پرورش طیور در یک روستا سبب بروز اختلاف نظرها و در ادامه ناسازگاری هایی می شود. هر واحد صنعتی بسته به نوع تولید و حجم تولیدات، به مقداری زمین نیاز دارد. اگر کسی بخواهد یک واحد مرغداری صنعتی احداث کند، حتما باید در خارج از شهر زمین تهیه کند. به مراجعه‌کنندگانی که کمتر از ۱ هکتار زمین داشته باشند، اصلا مجوز داده نمی‌شود. در یک هکتار زمین می‌توان یک واحد مرغداری ۲۰ هزار قطعه‌ای راه‌اندازی کرد. جهت انتخاب زمین مناسب باید ویژگی هایی نظیر در دسترس بودن امکانات جاده ارتباطی مناسب، نزدیکی برق، آب و … را مد نظر قرار داد. مکان مورد نظر بایستی دارای حداقل ضوابط تعیین شده در جهاد کشاورزی جهت اجرای پروژه را دارا باشد. داشتن حداقل فاصله قانونی با مناطق مسکونی و مواردی از این قبیل که جهت احراز استعلام مثبت و صدور اجازه فعالیت از سوی سازمانهای ذیربط لازم می باشد.

بر اساس اصل ۴۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آبهای دریاها و آبهای جاری در رودها و انهار طبیعی و دره‌ها و هر مسیر طبیعی‌دیگر اعم از سطحی و زیر زمینی، سیلابها، فاضلاب ها، زه‌آبها، دریاچه‌ها، مرداب ها و برکه‌های طبیعی، چشمه‌سارها، آب های معدنی و منابع آبهای ‌زیرزمینی از مشترکات بوده و در اختیار حکومت اسلامی است و طبق مصالح عامه از آنها بهره‌برداری می‌شود. مسئولیت حفظ و اجازه و نظارت به‌بهره‌برداری از آنها به دولت محول می‌شود. طبق ماده ۱۸ فصل سوم آیین نامه منابع آبی (آبهای سطحی) ‌حقابه و پروانه مصرف معقول: وزارت کشاورزی می‌تواند مطابق ماده ۱۹ این قانون در صورت وجود ضرورت اجتماعی و به طور موقت نسبت به صدور پروانه مصرف‌ معقول آب برای صاحبان حقابه‌های موجود اقدام نماید. بدون این که حق آن گونه حقابه‌داران از بین برود. مصرف معقول مقدار آبی است که تحت شرایط زمان و مکان و با توجه به احتیاجات مصرف‌کننده و رعایت احتیاجات عمومی و‌امکانات طبق مقررات این قانون تعیین خواهد شد.

در مناطق غیر ممنوعه حفر چاه و استفاده از آب آن برای مصرف خانگی و شرب و بهداشتی و باغچه تا ظرفیت آبدهی ۲۵ متر مکعب در‌شبانه روز مجاز است و احتیاج به صدور پروانه حفر و بهره‌برداری ندارد ولی مراتب باید به اطلاع وزارت نیرو برسد. وزارت نیرو در موارد لازم می‌تواند ‌از این نوع چاهها به منظور بررسی آبهای منطقه و جمع‌آوری آمار و مصرف آن بازرسی کند. در حال حاضر در روستای جوبن ۳۵ مجوز  احداث مرکز پرورش طیورصادر شده است و تعداد ۲۸ مرغداری فعال وجود دارد که مالکیت آنها برعهده بومیان و غیر بومیان است. همچنین قابل ذکر است در آغاز هر فصل پرورش حدود ۸۰۰ هزار جوجه وارد مرغداری های این روستا می شود که این موضوع ارتباط مستقیمی با ایجاد تنش کم آبی در فصل های بهار و تابستان برای اهالی روستا دارد. در این شماره از هفته نامه شکوفه های زیتون به سراغ اهالی محل مرزانکش در روستای جوبن رفته و پای سخنانشان نشسته ایم در این گفتگو همچون همیشه همراهمان باشید.


برخی مرغداران درصدد تصرف چشمه های آب هستند


چنگیز حسن پور یکی از اهالی روستای مرزانکش در گفتگو با خبرنگار شکوفه های زیتون با اشاره به چشمه ای با سابقه ی بیش از ۵۰ سال که در محدوده ای به نام کارِش در فاصله ای نه چندان دور از منازل مسکونی قرار گرفته است بیان داشت: مردم محله مرزانکش سال های متمادی است که از آب چشمه ی فوق برای آشامیدن استفاده می کنند اما مدتی است که با مشکلی اساسی در این زمینه مواجه شده اند و در نتیجه آن با کم آبی محسوسی روبرو هستند.

وی تصریح کرد: اوایل سال جاری بارش های پی در پی و وقوع سیل سبب از بین رفتن چشمه ها و مسیرهای انتقال آب برای مردم از جمله یکی از مرغداران این منطقه شد. وی پس از وارد شدن خسارات به تاسیسات خود درخواست نمود تا به مدت یک ماه از آب چشمه مورد نظر برای تامین آب مورد نیاز طیور پرورشی خود استفاده نماید تا مشکل را رفع نموده و پس از آن، راه حلی دائمی برای تأمین آب مورد نیاز خود در نظر گیرد. حال که امروز این مهلت یک ماهه به پایان رسیده اصرار بر استمرار آن و مالکیت چشمه دارد.

حسن پور در ادامه اظهار داشت: در محدوده کارِش دو چشمه واقع شده است. چشمه ای که از آب بیشتری برخوردار است متعلق به مصرف عموم محل بوده و چشمه دوم در اختیار صاحب مرغداری فوق قرار گرفته بود که وی پس از پایان مهلت مصرف یک ماهه درخواست مالکیت چشمه اصلی را دارد که در این صورت، مردم محله مرزانکش با مشکلی جدی مواجه می گردند. بیشتر اهالی این روستا کشاورز بوده و علاوه بر کشت برنج به باغداری محصولاتی همچون زیتون، گردو ، انار و… نیز می پردازند که در حال حاضر به دلیل خشکسالی و کم آبی های پی در پی با خطر خشک شدن باغات مواجه هستند به صورتیکه در سه ماهه تابستان آبیاری باغات آنها تنها یک بار صورت می پذیرد.


مشکل کم آبی در جوبن جدی است


یدالله مولایی یکی دیگر از معتمدین و ریش سفیدان ساکن این روستا در ادامه با اشاره به کمبود آب شرب در جوبن همچون سایر روستاهای شهرستان رودبار اذعان داشت: طی سالهای گذشته مردم روستای جوبن با کمبود آب حتی در مواقعی به صورت جدی مواجه بوده اند با این وجود که در حال حاضر نیز اهالی با مشقات بسیار با این شرایط دست و پنجه نرم می کنند. یکی از مرغداران در این منطقه ادعای استفاده ی انحصاری از این چشمه آب را دارد. مردم محله مرزانکش با استفاده این مرغداری از چشمه ثانویه که از صاحب قبلی مرغداری خریداری نموده بود مشکلی ندارند اما وی حق استفاده از چشمه بزرگتر که یکی از منابع اصلی تامین آب روستا است را ندارد.


نباید آب شرب مردم تامین کننده نیاز یک مرغداری باشد


غلامحسین آقایی یکی از قدیمی ترین ساکنان محله مرزانکش که ۹۲ سال از سکونت وی در روستای زیبای جوبن می گذرد در گفتگو با خبرنگار شکوفه های زیتون گفت: یکی از مشکلات اساسی این روستا خصوصاً محله مرزانکش همواره در طول سالیان متمادی کمبود آب بوده است که در این اواخر به دلیل درخواست های غیرقانونی یک مرغدار تشدید شده است. مرغداری مورد نظر در ابتدای کار مجوز پرورش ۱۰ هزار مرغ را دریافت کرده بود اما امروز این تعداد را به حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار رسانده است که برای تامین آب مصرفی آنها با مشکلاتی روبرو شده است. اما این امر دلیلی برای استفاده از آب چشمه ای که اهالی از آن بهره می برند نمی شود اهالی از داشتن آب مورد نیاز بی بهره مانده و در تنگنا قرار دارند.


کم آبی سبب نوسان پی در پی برق در مرزانکش شده است


محمدی یکی از ساکنان محله مرزانکش در گفتگو با شکوفه های زیتون با اشاره به وجود تنها دو رشته سیم در تیرهای چراغ برق و همچنین نواسانات برق در طول شبانه روز اظهار داشت: کم آبی های پی در پی و کاهش فشار آب سبب روی آوردن اهالی به استفاده از پمپ های آب شده است و در نتیجه استفاده همزمان از کولر سبب ایجاد نوسان در برق محله شده است که این خود مشکلاتی اساسی را در این زمینه به وجود آورده است و حتماً باید با ترانس های محافظتی از لوازم برقی منزل استفاده کنیم. از سال گذشته پیگیر حل این مشکل توسط اداره برق شهر رستم آباد شده ایم که تا به امروز نتیجه قابل توجهی را در پی نداشته است این در حالی است که برخی از تیرهای برق روستا در این محله هنوز چوبی است. متاسفانه در حال حاضر برخی از مرغداری های این محل در ابتدا با تعداد کمی جوجه آغاز به کار می کنند و پس مدتی فعالیت خود را گسترش می دهند که در نتیجه به میزان آب بیشتری نیازمند می شوند در حالی که این روستا ظرفیت این تعداد مرغداری را ندارد. متاسفانه کشاورزان مرزانکش در تامین آب مورد نیاز خود در زمینه کشاورزی نیز با مشکلاتی مواجه هستند که علائم این اتفاق به صورت زرد شدن برگ درختانمان نمود پیدا کرده است.


صدور مجوز و افزایش ظرفیت مرغداری ها با کدام منطق صورت می گیرد؟


یکی دیگر از اهالی محله مرزانکش که نمی خواست نامش فاش شود در گفتگو با خبرنگار شکوفه های زیتون اذعان داشت: مرغداری مورد نظر توسط یکی از اهالی جوبن در سال ۷۳-۷۲ ساخته و در سال ۷۸ توسط مالک فعلی خریداری شده است. برای رفع مشکل موجود که پیشتر ابعاد آن بیان گردید بارها از آب منطقه ای و بخشدار درخواست کمک نموده ایم که متاسفانه تا امروز بی نتیجه مانده است. علیرغم قول های مکرری که توسط بخشداری به اهالی داده شد اما عزمی جدی برای حل معضل بوجود آمده مشاهده نمی گردد. در این میان با کمال تعجب شاهدیم آب منطقه ای سعی دارد این موضوع را به شکل کدخدامنشانه ای حل نماید که این روش چاره معضل به وجود آمده نیست چرا که اگر همراهی های این دو ارگان وجود داشت این مشکل خیلی زودتر به نتیجه می رسید. وی افزود: چشمه واقع شده در محدوده کارِش که از سال۱۳۴۰ به بعد مورد استفاده عموم قرار گرفت و در سیل سال ۹۷ تخریب شده بود توسط اهالی بازسازی شده است که البته در این حین صاحب مرغداری تلاش داشت آن را تصرف نماید. وی که تا سالها از چشمه موجود در مجاورت چشمه عمومی استفاده می کرد و اکنون به دلیل افزایش ظرفیت مرغداری و احداث باغ زیتون در کنار مرغداری دچار کم آبی می باشد پس از اطلاع از وجود چشمه آب قدیمی اقدام به مراجعه همراه با کارشناس آب منطقه ای نمود تا امتیاز و مجوز آن را به نام خود بدون اطلاع اهالی ثبت نماید. در ادامه این اقدامات با حضور کارشناس، چشمه فوق را از طریق جی پی اس ثبت گردید در تمام این مدت ساکنان محله مرزانکش از این موضوع بی اطلاع بودند و زمانی که وی بدون حضور و اطلاع اهالی در پی تعمیر و ساخت چشمه برآمد از این اقدامات آگاه گردیدند و مانع کار وی شدند. که امروز این ادعای مالکیت چشمه واکنش های فراوانی از سوی مردم در پی داشته است. این در حالی است که فروشنده ی وقت، باغی که چشمه در آن واقع شده است زمین ساخت و بهسازی چشمه را به شرطی به فروش رساند که چشمه فوق مستثنی از هرگونه استفاده شخصی قرار گیرد. مردم روستا در این سالها اختیار چشمه ثانوی را بدون هیچ چشم داشتی به مرغدار موردنظر داده اند اما امروز او قصد تصاحب هر دو چشمه را دارد و مدعی است چشمه اصلی در ابتدا مال او بود و در مقابل درخواست ما مبنی بر اینکه اگر چشمه ثانویه در ابتدا مورد مصرف او نبوده آن را پس دهد را بی جواب باقی می گذارد.

وی در ادامه اظهار داشت: پس از این اتفاقات صاحب مرغداری فوق اقدام به تخریب بخشی از چشمه که در محدوده باغ مورد نظر بود نمود که با برخورد قاطع صاحب باغ به صورت تنظیم شکایت و همچنین مقاومت اهالی محل به صورت خودجوش روبرو گردید و برای حل این مشکل به نحوی دیگر اقدام به ارائه پیشنهاد خرید باغ فوق با قیمتی بسیار بالاتر از حد معمول نمود. اما در ادامه شاهد بودیم صاحب باغ این موضوع را تلویحاً تکذیب نمود.

وی در ادامه سخنان خود به نقش کمک کننده برخی ادارات مربوط اشاره کرد و افزود: کم آبی یک موضوع روشن است اما سوال اینجاست مجوزها برای افزایش ظرفیت مرغداری ها با کدام منطق صادر می شود؟

خواسته ی ما این است که این مشکل آنگونه که در قانون مطرح شده است مرتفع گردد چرا که این موضوع نباید به ضرر مردم و اهالی محل تمام شود. اگر این مشکل به نحوی اصولی و قانونی در گذشته حل می شد امروز شاهد این شرایط ناراحت کننده برای مردم از یک سو و برای مرغدار از سوی دیگر نبودیم. وی به عواقب ناگوار چنین مسائلی در روستاهای کوچک اشاره کرد و بیان داشت: مشکلاتی از این دست در روستاها در صورت حل نشدن می تواند واکنش ها، جوانب و عواقب بدی را با خود به همراه داشته باشد که برای هیچ یک از طرفین خوشایند نخواهد بود. در رابطه با مرغداری ها موضوعی که توجه به آن با اهمیت است صدور مجوزها و ادامه روند فعالیت آنها است به صورتیکه در ابتدا مرغداری فوق مجوز پرورش ۵ هزار مرغ را داشته است که چشمه ی کوچکی برای تامین آب آنها کافی بوده اما در ادامه علاوه بر گسترش کار خود اقدام به کاشت نهال زیتون در اطراف مرغداری می کنند، که طبیعتاً نگهداری باغ و درخت نیاز به آب مضاعف دارد. براساس بررسی هایی که صورت گرفت اکثر مرغداری های روستای جوبن بیش از ظرفیت قید شده در مجوزهایشان اقدام به پرورش مرغ می کنند که این تخلف می باشد و نظارتی هم بر این فعالیت ها وجود ندارد. چرا که در ابتدای کار محیط زیست با توجه به شرایط، تعداد قانونی مرغ جهت پرورش را به مرغدار اعلام نموده است اما متاسفانه شاهدیم از تعداد ۲۸ مرغداری موجود در روستا اکثریت آنها بر خلاف مجوزهای صادره تعداد بیشتری جوجه را برای پرورش وارد مرغداری ها می کنند.

طبق بررسی ها و مستندات علیرغم برخی استعلامات منفی در خصوص افزایش ظرفیت غیرقانونی، به ایشان مجوز افزایش ظرفیت داده شده است که این امر یک تخلف است و ما از طریق مراجع ذی صلاح پیگیر آن هستیم متاسفانه باید بیان کنم آلودگی ناشی از پرورش جوجه ها به صورت نسبت مستقیم با توجه به تعدادشان افزایش نمی یابد بلکه آلودگی تصاعدی بالا می رود.

طبق بررسی های انجام شده مشخص گردید مرغدار مذکور بسیاری از ضوابط بهداشتی و زیست محیطی را رعایت نمی کند که این موضوع در حال پیگیری است.

وی در ادامه افزود:  پس بررسی هایی که انجام دادیم مشخص گردید که مرغداری ها به آب چندان زیادی نیازمند نیستند و در نتیجه مشخص شد صاحبان مرغداری ها حجم زیادی از آب را برای آبیاری باغ های زیتونی که در کنار مرغداری ها ایجاد کرده اند نیاز دارند. این شرایط نابسامان به نحوی در حال پیشرفت است که باغ های قدیمی این روستا در حال خشک شدن هستند و این افراد از آب آشامیدنی روستا برای آبیاری استفاده می کنند. متاسفانه علاوه بر این مشکلات رفت آمد خودروهای حمل و نقل جوجه ها و مرغ های پرورش یافته مشکلات زیادی اعم از پخش آلودگی در محیط روستا را به همراه دارند.

در حال حاضر شرایط به گونه ای پیش رفته است که مردمی که تا به امروز با مرغداران همراهی کرده و مشکلات را نادیده می گرفتند حال امروز شدیداً معترض بوده و به هیچ قیمتی عقب نشینی نمی کنند.

وی در ادامه افزود: یکی از مسائل مهم و غیرقانونی در این تفسیر بحث مداخله اداره امور آب منجیل است زیرا مرغدار مورد نظر طبق مستندات در سال ۱۳۸۰موافقت اولیه برای استفاده از چشمه ثانویه را دریافت نمود اما تا سال ۱۳۹۷درخواست پروانه بهره برداری ننموده است. در صورتیکه طبق قانون موافقت اولیه شش ماه تا یک سال معتبر است و پس از اتمام این مدت به صورت خودکار ابطال می گردد. بنابراین پس از گذشت ۱۷ سال اگر مرغدار مورد نظر قصد اخذ پروانه بهره برداری را داشته باید کلیه مراحل مربوط را از ابتدا انجام می داد از جمله استعلام از شورای روستا و … البته طبق مدارک موجود در همان سال ۱۳۸۰ نیز شورای روستا با برداشت آب مخالفت کرده است. مسأله دیگری که سبب ایجاد تشنج و ناراحتی در بین اهالی شد حضور فردی بازنشسته بدون سابقه تحصیلات دانشگاهی به عنوان کارشناس از طرف اداره امور آب به همراه تیم بازدید کننده بود و متاسفانه شاهد بودیم برخی افراد به نظرات چنین شخصی که بیش از ۱۰ سال پیش نیز بازنشسته شده است استناد می کنند.

با توجه به بحث حیاتی آب و نیز احتمال افزایش تنش و وقوع درگیری از مسئولین امر بخصوص نماینده شهرستان ، فرماندار محترم و بخشدار و سایر مسئولین تقاضا داریم هر چه زودتر به این مسئله مهم توجه نمایند و اقدام عملی در راستای حل آن را مبذول نمایند.


تنها چند ساعت در روز آب شرب داریم


مظاهر قدیمی یکی از معلمان بازنشسته عرصه آموزش و پرورش شهرستان رودبار و ساکن در محله مرزانکش در گفتگو با خبرنگار شکوفه های زیتون با اشاره به مشکل کمبود آب در این روستا افزود متاسفانه شرایط حال حاضر اهالی به نحوی پیش رفته است که ما این روزها در طول ۲۴ ساعت تنها نیم ساعت از آب آشامیدنی به صورت مفید بهرمند هستیم و در ساعات دیگر روز با مراجعه به نقاط مختلف روستا آب شرب مورد نیاز خود را تأمین می کنیم. امیدواریم مسئولان مربوطه معضل به وجود آمده را در اسرع وقت مرتفع نمایند.

حمید شفایی-جواد کاظمی-ربابه حسن پور

این خبر را به اشتراک بگذارید :