کد خبر : 54633
تاریخ انتشار : یکشنبه 17 نوامبر 2019 - 12:31

از سال ۸۳ تاکنون بر زیتون رودبار چه گذشت؟

از سال ۸۳ تاکنون بر زیتون رودبار چه گذشت؟

بررسی چگونگی ورود آفت مگس زیتون به شهرستان و راه های مبارزه با آن جواد کاظمی تکلیمی – فهیمه حسینی رودبار، شهر رودها، پهناورترین شهرستان استان گیلان و معروف به رودبار زیتون دارای ۲۹۰۶۲ هكتار سطح زير كشت زراعي و باغي می باشد که از این میزان ۱۰۷۸۲ هكتار سطح زير كشت باغي وجود دارد

بررسی چگونگی ورود آفت مگس زیتون به شهرستان و راه های مبارزه با آن

جواد کاظمی تکلیمی – فهیمه حسینی

رودبار، شهر رودها، پهناورترین شهرستان استان گیلان و معروف به رودبار زیتون دارای ۲۹۰۶۲ هكتار سطح زير كشت زراعي و باغي می باشد که از این میزان ۱۰۷۸۲ هكتار سطح زير كشت باغي وجود دارد و باغ های زيتون ۷۷ درصد سطح زير كشت محصولات باغي شهرستان را تشكيل مي دهند. ۸۰ درصد اقتصاد كشاورزي منطقه به محصول زيتون وابسته است. همچنین تعداد ۲۲۰۰۰ بهره بردار در ۶۰ روستا و قراء كوچك و بزرگ شهرستان فعاليت مي كنند و تا به امروز ارزش اقتصادي محصول زيتون ۵۴۰ ميليارد ريال احتساب شده است. زيتون يكي از توليدات اصلي بخش كشاورزي جهت تامين روغن مورد نياز كشور است. استان های زنجان با سطح زیر کشت ۱۸۷۱۸ هکتار و تولید سالانه ۳۵۰۰۹ تن و گیلان با ۸۶۶۲ هکتار و تولید سالانه ۱۵۶۶۸ تن زیتون(۷۵ درصد محصول كنسروي و شکسته و ۲۵ درصد روغني) از مهمترین مناطق تولید زیتون در کشور می باشند. پایین بودن عملکرد زیتون در کشور به عوامل متعددی از جمله نوع واریته، رعايت نكردن اصول صحيح عمليات باغبانی، مسائل خاک و آب و عوامل خسارت  زا شامل آفات، بیماری  های گیاهی و علف  های هرز بستگی دارد که متاسفانه ورود آفت قرنطینه  ای مگس زیتون به کشور از سال ۱۳۸۳ و خسارت آن در مناطق مهم کشت و کار زیتون مزید بر این علل شده است. در سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ به علت کم بودن میزان محصول، مشکلات امنیتی در مرزهای غربی کشور، قیمت ارزان زیتون های کشورهای حاشیه بویژه سوریه و عراق، واردات بی‌ رویه زیتون به کشور صورت گرفت و زیتون ها بصورت خام وارد کشور شدند که منجر به ورود آفتی به نام «مگس زیتون» شد.

در همان سال ها ایستگاه تحقیقات زیتون رودبار طی مکاتباتی به مسئولین سیاسی و امنیتی وقت شهرستان و استان خطر ورود این آفت را گوشزد نمود اما علیرغم تلاش آنها، ورود محصول بصورت فله ای به رودبار ادامه یافت تا اینکه در مرداد ۱۳۸۳ نخستین آفت در شهر رستم آباد مشاهده شد. در شهریور سال ۱۳۸۳ با مراجعه برخی از کشاورزان به جهاد کشاورزی شهرستان مبنی بر اینکه زیتون های آنها پس از کدر شدن می ریزند، پیگیری هایی صورت پذیرفت و نمونه این آفت برای تشخیص قطعی به استان و همچنین موسسه تحقیقات گیه پزشکی کشور فرستاده و تایید شد. پس از شناسایی، ردیابی از مناطق رستم آباد، لوشان و علی آباد آغاز و سپس در تمام مناطق شهرستان دیده شد.

مهندس عبادت طلب معاون و کارشناس مسئول حفظ نباتات جهاد کشاورزی شهرستان رودبار و عضو ستاد استانی مبارزه با آفت مگس زیتون مهرماه ۱۳۸۳ در گفت و گویی با شکوفه های زیتون بیان نمود که این آفت به هیچ عنوان ریشه کن نمی شود و آن را مخرب ترین آفت نباتی قلمداد کرد و آفت مگس زیتون سال ۸۳ را پس از بررسی ۱۳ اکیپ عملیاتی از مناطق جیرنده، رحمت آباد، رستم آباد مرکزی، رودبار، علی آباد، جمال آباد، لوشان، پاچنار و منجیل ۹۰ درصد اعلام نمود و تنها راه پیشنهادی به کشاورزان را جمع آوری و سوزاندن میوه های آلوده روی زمین یا روی درخت دانست.

طبق بررسی های انجام شده در سال ۸۳ بیشترین درصد آلودگی مربوط به قسمت های مرکزی رودبار(علی آباد و رستم آباد) و کمترین درصد آلودگی در لوشان و منجیل بوده است. پس از آن با هماهنگی سازمان جهاد کشاورزی و حفظ نباتات کشور ۴۷ تله فرمونی و تعدادی تله های جذب کننده آفت در بین باغداران توزیع شد و تا تاریخ ۱۸ آذر ۸۳ حدود ۸۸ هزار تله در سطح ۳۷۵۹ هکتار از باغ های بارده زیتون توزیع شد و یک میلیون و ۳۵ هزار و ۲۴۴ کیلوگرم زیتون به ازای هر کیلوگرم ۴۰۰۰ ریال از باغداران خریداری شد. هزینه خرید زیتون های آلوده قرار بود از طریق ستاد حوادث غیرمتقربه پرداخت شود اما این اتفاق صورت نپذیرفت. عبادت طلب طی سخنانی در آذر ۸۳ گفت: زیتون های خریداری شده جهت روغن کشی به کارخانه اتکا منتقل شدند.

این آفت با سرعت به تمام مناطق زیتون کاری در ایران گسترش یافت و در ۱۴ استان گزارش گردید و اکنون سالهاست که شاهد خسارت آن می باشیم. از سال ۸۳ تا کنون اقدامات بسیاری از جمله توزیع سم و تله، برگزاری جلسات آموزشی چگونگی مقابله با مگس زیتون و دیگر اقدامات لازم برای مقابله با آن صورت گرفته اما متاسفانه ثمر بخش نبوده است. مگس میوه زیتون، آفتی با اهمیت اقتصادی بالا است که در صورت عدم کنترل، میزان کاهش محصول زیتون ممکن است تا ۸۰ درصد در واریته  های روغنی و تا ۱۰۰ درصد در واریته های كنسروي برسد. اين آفت يك ميزبانه و چند نسلي است كه به انواع زيتون خسارت وارد مي كند. این حشره در حال حاضر در تمام مناطق زیتونکاری حوزه مدیترانه فعال بوده و حتی در سال ۱۹۹۸ در کالیفرنیای آمریکا نیز مشاهده شد و طی ۵ سال تمام مناطق زیتون کاری شده این ایالت را آلوده نمود. میزان خسارت این آفت بین پنج تا ۴۰ درصد است و با کلیه روش هایی که برای کنترل این آفت در سایر کشورها پیش می گیرند میزان خسارت به پنج درصد می رسد. این آفت در حال حاضر تنها در استان هاي گیلان، زنجان و قزوین اهمیت اقتصادي دارد و در برخی از سالها خسارت بسیار سنگینی به زیتونکاران منطقه وارد می  نماید. شاید به جرات بتوان گفت که شهرستان رودبار، طارم سفلي و طارم عليا بهترین منطقه براي فعالیت این آفت می  باشد به طوری که همه ساله بیشترین آمار شکار مگس زیتون در این مناطق مشاهده می شود. مطالعاتی که طی سال  هاي گذشته در قالب پروژه هاي تحقیقاتی و همچنین مطالعات صحرایی و بررسی منابع صورت گرفته نشان دهنده این موضوع است که آفت مگس زیتون در تمامی طول سال در مناطق (رودبار، طارم عليا و طارم سفلي) فعال بوده و در زمستان نیز به صورت حشره کامل فعالیت می نماید.

در این شماره از هفته نامه شکوفه های زیتون جهت بررسی اطلاعات تکمیلی به سراغ دکتر محمدرضا عباسی مژدهی محقق حشره شناس که چندین سال به تحقیق این آفت پرداخته است رفته ایم و به چگونگی و چرایی  ورود این حشره به شهرستان پرداخته ایم که در ادامه از نظر خواهید گذراند. همراه ما باشید.

معرفی

دکتر محمدرضا عباسی مژدهی عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، محقق حشره شناسی که از سال ۱۳۸۲ با ایستگاه تحقیقات زیتون شهرستان رودبار همکاری می کند

درباره مگس زیتون

تا پیش از سال ۱۳۸۳ و گزارش آفت مگس زیتون آفات دیگری از جمله پسیل زیتون و شپشک سیاه زیتون در شهرستان دیده می شد اما از آنجایی که این آفات مستقیماً به میوه زیتون آسیبی نمی رساندند کمتر سبب نگرانی مردم می شد. مگس میوه زیتون جزو مگس های میوه است که مستقیماً به میوه آسیب می زند و کشاورز و باغدار را متوجه بیشترین ضربه اقتصادی می نماید. سال ۸۳ همزمان با ورود این آفت به ایران طغیان گسترده ای در استان گیلان و ۱۳ استان دیگر از جمله گلستان، زنجان، قزوین، فارس و … ایجاد گردید و باغداران را با چالش عظیمی روبرو کرد. از این رو وزارتخانه به موضوع ورود کرد و زیتون های آسیب دیده برای روغن کشی مورد استفاده قرار گرفتند اما همانطور که پیش بینی می شد روغن های به دست آمده از کیفیت لازم برخوردار نبودند.

آغاز تحقیقات

از سال ۱۳۸۴ پروژه های تحقیقاتی بر زیست شناسی و شناسایی فعالیت این حشره و روش های مقابله با آن در ایران به منظور بومی سازی و آموزش به کشاورزان مورد بررسی قرار گرفت و آزمایشات اولیه بیانگر این موضوع بود که این آفت در شهرستان رودبار سه نسل دارد.

طبق تحقیقات صورت گرفته این حشره قابلیت جابجایی و پرواز بین ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر در طول روز را در شرایط مناسب دارد و این بررسی در طول سال رقم ۱۱۰ الی ۱۲۰ کیلومتر را بیان می کند. وی یکی از دلایل جابجایی این حشره را بادهای محلی در شهرستان دانست و ادامه داد: متاسفانه شهرستان رودبار به لحاظ آب و هوایی بسیار مناسب برای رشد این آفت می باشد.

در باغ هایی که چندین محصول دیگر در کنار زیتون کشت می شود جمعیت این میوه بیشتر می گردد زیرا این حشرات از شهد گل و سایر منابع گیاهی در باغ تغذیه می کنند. این محقق حشره شناس تهیه مواد غذایی از فضولات پرندگان، شهد گل ها، شیره و عسلک سایر آفات را از ویژگی های حشره بالغ مگس زیتون دانست و گفت: زمستان گذرانی این آفت بصورت حشره کامل و یا شفیره در داخل خاک و عمق حداکثر ۱۰ سانتی متری آن و یا در داخل میوه های ریخته شده در پای درختان و حتی بصورت لاروهای سن سوم در داخل میوه های باقی مانده روی درخت می باشد. در بهار همراه با گرم شدن هوا حشرات کامل در طبیعت ظاهر گشته و شروع به فعالیت های زیستی می نمایند. تغذیه این حشرات از نوش و شهد گلها و همچنین از عسلک شته ها، شپشکها، و پسیل می باشد. در این مرحله حشره هیچگونه فعالیت جنسی ندارد.

همراه با گرم شدن هوا و رشد میوه ها، جفت گیری حشرات نر و ماده آغاز شده و همزمان با سخت شدن هسته میوه، تخم گذاری حشرات ماده آغاز می شود. این زمان در رودبار مصادف با اواسط خرداد تا اواسط تیر ماه می باشد که بسته به رقم زیتون متغیر است.

حشره ماده در داخل هر میوه یک عدد تخم توسط تخم ریز گذاشته و در ضمن میوه هایی را به عنوان محل تخم گذاری انتخاب می کند که قبلا توسط مگس ماده دیگری آلوده نشده باشد. به همین دلیل در داخل هر میوه زیتون معمولا بیش از یک لارو مشاهده نمی شود. حشره ماده در یک باغ که به صورت کلکسیون کشت شده باشد ابتدا روی میوه های دانه درشت تخم گذاری می نماید اما اگر باغ از یک رقم کشت شده باشد به میوه هایی که درشت تر بوده و یا بهتر آبیاری شده باشند حمله می کند.

در فصل بهار، میوه زیتون مشکل خاصی در شهرستان ندارد و تا زمانی که هسته زیتون سخت نشده حشره روی آن تخم گذاری نمی کند. در شهرستان رودبار از نیمه خرداد ماه پدیده سخت شدن هسته زیتون آغاز می شود و تا اواسط تیرماه ادامه می یابد. اگر در این مرحله با مگس مبارزه و مانع تخم گذاری آن شویم توانسته ایم جمعیت چشمگیری از مگس ها را کاهش دهیم. در غیر اینصورت حشره درون میوه تخم گذاری می کند و لارو شروع به رشد می کند و دیگر امکان کنترل آن وجود ندارد و در شهریور ماه که لارو ها هم به حشره کامل تبدیل شده اند با طغیان مگس زیتون مواجه می شویم. تابستان های گرم و زمستان های سرد سبب به حداقل رسیدن خسارت آفت می شود و اگر در فصل تابستان طی چند روز دمای منطقه بیش از ۳۵ درجه باشد، فعالیت این مگس کاهش می یابد.

وی ادامه داد: ویژگی و فیزیولوژی این حشره بسیار به شرایط محیطی وابسته است. در گذشته زمستان های بسیار سرد و تابستان های گرمی در منطقه حاکم بود اما متاسفانه چندین سال است که با تابستان های خنک و زمستان های نه چندان سرد مواجه هستیم که زمینه فعالیت این حشره را فراهم می آورد. مژدهی با استناد بر الگوی های هواشناسی میزان میانگین دمای هوای تابستان سالجاری را کمتر از حد نرمال بیان و تصریح نمود: در این شرایط عامل گرمای محیط دیگر محدود کننده نیست و این حشره در طول روز به علت گرما در پناهگاه یا در پشت برگ ها پنهان نخواهد شد، در نتیجه فعالیت های بیولوژیک بیشتری دارد. مژدهی زمان فعالیت این حشرات از جمله تغذیه، جفت گیری و تخم گذاری را هنگام غروب اعلام داشت و با بیان اینکه در کشور ایران تنها استان های گیلان، قزوین و زنجان درگیر این آفت هستند ادامه داد: در گیلان هشت هزار و ۶۰۰ هکتار اراضی زیتون کاری شده وجود دارد، از این میزان تنها سه هزار هکتار که در محدوده شهری(از پشت سد تا روستای لویه) می باشد دچار این چالش شده و علت آن وجود باغ های قدیمی، موقعیت منطقه و سفیدرود می باشد. اغلب باغ های زیتون رودبار در اطراف سفیدرود بوده و وجود این رودخانه نقش بسزایی در توسعه آنها داشته است.

این محقق حشره شناس محل آغاز فعالیت این حشرات در فصل تابستان را مناطق و روستاهای بالادست که تابستان های به مراتب خنک تری دارند همچون کلشتر، گلدیان، داکدره، تکلیم و … نام برد و خاطر نشان کرد: اگر ما مدیریت و کنترل آفت را از مناطق مذکور آغاز نماییم می توانیم جمعیت مگس در فصل تابستان را کاهش دهیم. وی با بیان اینکه مقابله با آفت مگس میوه همچون سایر مگس های میوه باید در سطح گسترده و وسیع صورت پذیرد تصریح کرد: چندین سال است که در استان های گیلان، زنجان و قزوین این کار انجام گرفته اما متاسفانه بصورت منطقه ای صورت می گیرد. عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان ضمن اعلام اینکه واقع شدن شهر رودبار در بين كوه ها و رد شدن رودخانه دائمي سفيدرود از ميان اين شهر سبب شده تا در تابستان حجم عظيمي از بخار آب در هواي اين محدوده وجود داشته باشد تصریح نمود: افزايش رطوبت نسبي هوا سبب كم اثر كردن گرماي تابستان شده و در نتيجه افزایش فعاليت مگس زيتون در اين منطقه را به همراه دارد. این مسئله سبب می شود تا اواخر تیر ماه بخش عظیمی از میوه های روستاهای واقع در مناطق مرتفع حوزه مرکزی شهرستان رودبار مبتلا به آلودگی شدید شده و متاسفانه پس از کامل شدن سیکل زندگی، حشره در شهریور ماه و همزمان با خنک شدن تدریجی دما در شهرستان به سمت مناطق پایین دست حرکت نموده و شاهد افزایش جمعیت و طغیان آفت در منطقه باشیم. نمونه بارز اين حالت در تابستان ۱۳۹۲ رخ داد كه حداکثر دماي ماه هاي تير و مرداد به مراتب پايين تر از سالهاي گذشته بوده و اين فرصت به مگس داده شد تا بتواند به راحتي در تاج درختان باقی مانده و در زير پوست ميوه ها تخم گذاري نمايد. این وضعیت سبب می شود کمترین ضربه به حشرات وارد شده و در نتیجه میزان تلفات آفت در باغ ها و همچنین در داخل میوه ها بشدت کاهش یابد. وی درخصوص سم پاشی گسترده اظهار داشت: سم پاشی بصورت گسترده را به چندین دلیل تایید نمی کنم. در ابتدا به این علت که برخی از باغات همچون باغ های شهر لوشان که تابستان های گرمی دارد از این آفت مصون است زیرا همزمان با خنک شدن هوا کشاورزان و باغداران لوشانی میوه ها را برداشت یا در شرف برداشت آن هستند لذا هیچ حشره ای یارای زیستن در آن منطقه را نخواهد داشت و صاحبان باغ خسارتی را متحمل نمی شوند. نکته بعدی موقعیت توپوگرافی منطقه و شهر رودبار است. وی با بیان اینکه سم پاشی گسترده محبوبیتی در جهان ندارد گفت: امروزه در هیچ کجای دنیا این نوع سم پاشی توصیه نمی گردد مگر در موارد خاص همچون هجوم ملخ ها در جنوب کشور که تمام دستگاه ها بسیج شده تا این آفت را از بین ببرند. اگر سم پاشی در باغ های زیتون حوزه شهری یعنی باغ هایی که در مجاورت آنها منزل مسکونی و انواع دام و طیور وجود دارد صورت پذیرد اثرات بسیار سوئی بهمراه دارد. این محقق حشره شناس ادامه داد: در صورتی که باغداران برخی کارها را بصورت پلکانی و هماهنگ با متخصیصن و کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان رودبار و سازمان جهاد کشاورزی گیلان انجام دهند نیازی به سم پاشی گسترده وجود ندارد. وی افزود: در سالجاری وزارتخانه تصمیم داشت تا برای سم پاشی از پهپاد ها در مناطقی که جمعیت آفت گسترش یافته بود استفاده نماید اما آزمایشات اولیه سرعت وزش باد در منطقه را تا حدی نشان داد که امکان پرواز پهپاد وجود نداشت. برخی باغات قدیمی و صعب العبور هستند و نیاز به جوان سازی دارند، در این باغات درختانی با ارتفاع بیش از ۶ متر نیز دیده شده که نه تنها هزینه نگهداری بلکه هزینه سم پاشی آنها نیز بسیار است، متاسفانه عده ای از باغداران وابستگی بسیاری به درخت های باغ خود دارند و اجازه بریدن حتی یک شاخه از درخت را نمی دهند. تا زمانی که این نوع درختان و باغات در شهرستان وجود داشته باشد جمعیت آفت مگس زیتون کاسته و کنترل نخواهد شد.

وی بیان داشت: مگس زیتون علاوه بر اینکه حشره بسیار مقاومی است اما نقاط ضعف بسیاری نیز دارد، همچون دیگر موجودات زنده، مگس زیتون نیز دارای یک باکتری هم زیست است که این باکتری پروتئین میوه را تجزیه و به اسید های آمینه ساده تر تبدیل می کند. این باکتری نه تنها به هضم و جذب غذا کمک می کند بلکه در افزایش قدرت تولید مثل این حشره نیز تاثیر مثبت دارد. وی ادامه داد: خوشبختانه حشره، این باکتری را از محیط اطراف خود یعنی از سطح میوه ها، سرشاخه و برگ ها دریافت می کند و نکته قابل تامل این است که باکتری ها به شدت به آنتی بیوتیک ها حساس می باشند اما از سویی مصرف آنتی بیوتیک برای از بین بردن این باکتری ممکن است باعث ایجاد مقاومت در آنها نیز گردد ضمن اینکه استفاده از آن در یک سطح وسیع مقرون به صرفه هم نیست. راه حل دیگر برای از بین بردن باکتری ها ترکیبات مسی هستند که به قارچ کش نیز معروف است و برای از بین بردن بیماری های قارچی در گیاهان و درختان میوه مورد استفاده قرار می گیرد. وی از ادغام ترکیبات مسی و کائولین بعنوان راه حلی برای کنترل مگس زیتون نام برد و ادامه داد: کائولین با ایجاد پوشش بر روی سطح میوه از تخم گذاری حشره ماده مگس زیتون جلوگیری می کند و ترکیبات مسی نیز باکتری هم زیست مگس زیتون را از بین می برد یعنی با یک محلول پاشی دو اقدام صورت می گیرد. خوشبختانه این آزمایش روی درختان زیتون ایستگاه تحقیقات زیتون و باغ زیتون یکی از اهالی روستای لویه که بصورت داوطلبانه درخواست این محلول را داشت صورت گرفت و نتایج چشمگیری داشت. وی مدیریت آفت را به حلقه های یک زنجیر بهم پیوسته تشبیه نمود و گفت: حلقه های زنجیر از فصل پاییز با کارهایی همچون هرس، جوان سازی، شخم پای درختان و … آغاز و با تله گذاری در فصل بهار و برداشت محصول سالم در فصل تابستان پایان می یابد. در صورت رعایت نمودن این چرخه محصولات زیتون سالم و مصون از آفت مگس زیتون خواهند بود.

مژدهی خاطر نشان کرد: تنها استفاده از پودر کائولین در دفع مگس زیتون موثر نیست و باید از روش های دیگر در کنار این پودر استفاده نمود تا میزان خسارات را به حداقل رساند. باغداران نیز باید برای حل این مشکل اقدام کنند زیرا دولت نمی تواند همچون گذشته درختان و باغات را رایگان سم پاشی کند، بلکه با ردیابی آفت در طول سال  تنها می تواند اقلام و تله ها را در اختیار باغداران قرار دهد. خوشبختانه این کار طی سالهای گذشته از الویت های اصلی سازمان جهاد کشاورزی گیلان و همچنین مدیریت جهاد کشاورزی رودبار بوده و توسط کارشناسان بخش دولتی و خصوصی انجام می پذیرد. وی به ادغام پودر کائولین و ترکیبات مسی و استفاده در باغ های شهرستان رودبار به عنوان برنامه های مبارزه با آفت مگس زیتون در شهرستان اشاره کرد و اظهار داشت: متاسفانه برخی از باغداران مدیریت لازم برای از بین بردن این آفت را انجام نمی دهند و حتی اقلامی که از سوی جهاد کشاورزی دریافت می کنند همچون کارتهای زرد چسبنده را مورد استفاده قرار نمی دهند. این افراد به مگس ها اجازه رشد و نمو در میوه را می دهند و در زمان مناسب میوه را برای روغن گیری به درب کارخانجات روغن کشی می برند. (بهتر است آزمایشی در درون کارخانه و بر روی میوه های زیتونی که برای روغن گیری آورده شده اند انجام گیرد) لذا باید استانداردی برای میوه های انتقال یافته به کارخانجات روغن کشی تعریف شود تا باغدار درصدد مبارزه با این آفت برآید. وی به آفت مگس میوه مدیترانه علاوه بر آفت مگس زیتون در سالجاری اشاره نمود و ادامه داد: متاسفانه این آفت نیز از خانواده مگس های میوه می باشد و تاکنون مرکبات بسیاری از باغ های شرق گیلان، مازندران و دیگر استان ها را آلوده نموده است. مژدهی ادامه داد: استفاده دائم و بیش از حد از سموم و تله های مختلف اگرچه باعث کاهش چشمگیر آفت مگس زیتون می شود اما بر کیفیت و خاصیت میوه و حتی روغن زیتون تاثیر مستقیم دارد و برند زیتون رودبار که به سالمی معروف است را از آن صلب می کند. وی زمان مناسب کائولین پاشی را پیش از تخم گذاری حشرات ماده اعلام نمود و ادامه داد: برای استفاده از پودر کائولین باید از الگوهای هواشناسی استفاده کرد تا در روزهایی که بارندگی اعلام شده کائولین پاشی صورت نگیرد زیرا از کیفیت کار کاسته و ماندگاری پودر کم می شود. وی در خصوص مضر بودن یا نبودن استفاده از زیتون و یا روغن زیتون آفت زده تصریح کرد: تا کنون گزارشی مبنی بر مصمومیت افراد بر اثر استفاده از روغن و زیتون آفت زده گزارش نشده است و پیش بینی می شود این آفت، همچون آفت های دیگر میوه ها از جمله گیلاس آسیبی برای کسی ندارد مگر اینکه عده ای سیستم گوارشی حساس داشته باشند.


فصل بهار


فروردین

۱) اتمام عملیات کوددهی زمستانه برای تقویت عمومی درختان و همچنین هرس درختان زیتون به علت بهبود وضعیت تهویه تاج درختان انجام پذیرد.

۲) انجام عملیات مبارزه با شپشک سیاه و پسیل زیتون با استفاده از روغن های امولسیون شونده و سموم حشره کش.

۳) زمان محلول پاشی درختان در ابتدای صبح و یا هنگام غروب آفتاب و قبل از گرم شدن هوا صورت گیرد.

۴) کنترل این آفات باعث کاهش منابع غذایی برای حشرات کامل مگس میوه زیتون در طی ماه های بعد خواهد شد.

۵) ردیابی جمعیت مگس میوه زیتون با استفاده از تله های جلب کننده غذایی و تله های فرمونی صورت گیرد.

۶) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و استفاده از آبیاری قطره ای به جای آبیاری سنتی در باغ های زیتون

اردیبهشت

۱) اصلاح روش های آبیاری درختان زیتون از حالت سنّتی به شکل آبیاری قطره ای. در این روش از تجمع آب در پای درختان جلوگیری شده و در نتیجه شرایط برای فعالیت حشرات کامل مگس میوه زیتون در داخل تاج درختان سخت تر خواهد شد.

۲) در صورتی که عملیات کنترل آفات مکنده (شپشک سیاه و پسیل زیتون) باغ ها انجام نشده باشد، نسبت به انجام عملیات مبارزه با استفاده از روغن های امولسیون شونده و سموم حشره کش اقدام شود. نکته مهم در این مرحله این است که عملیات فوق می بایست پیش از باز شدن گلها صورت پذیرد. در این مرحله روغن با غلظت یک درصد و سموم حشره کش با غلظت دو در هزار استفاده شود.

۳) زمان محلول پاشی درختان در ابتدای صبح و یا هنگام غروب آفتاب و قبل از گرم شدن هوا صورت گیرد.

۴) کنترل این آفات باعث کاهش منابع غذایی برای حشرات کامل مگس میوه زیتون در طی ماه های بعد خواهد شد.

۵) ردیابی جمعیت مگس میوه زیتون با استفاده از تله های جلب کننده غذایی و تله های فرمونی صورت گیرد.

۶) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده

خرداد

۱) اصلاح روش های آبیاری درختان زیتون از حالت سنّتی به شکل آبیاری قطره ای.در این روش از تجمع آب در پای درختان جلوگیری شده و در نتیجه شرایط برای فعالیت حشرات کامل مگس میوه زیتون در داخل تاج درختان سخت تر خواهد شد.

۲) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت زیادی می باشد چرا که اولین نسل این آفت در این فصل و در داخل میوه های آلوده تکثیر خواهند یافت.

۳) با توجه به اینکه در انتهای خرداد ماه اندازه میوه ها در برخی از ارقام دانه درشت مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به ردیابی جمعیت مگس زیتون در باغ ها اقدام شود. عملیات ردیابی با استفاده از تله های فرمون جنسی و تله های جلب کننده غذایی صورت پذیرد.

۴) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی انجام پذیرد.

۵) استفاده از ترکیبات مسی نیز می تواند در این مرحله باعث از بین رفتن باکتری های هم زیست مگس زیتون روی میوه ها، برگها و حتی شاخه ها شود.

۶) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.


فصل تابستان


تیر

۱) اصلاح روش های آبیاری درختان زیتون از حالت سنّتی به شکل آبیاری قطره ای.

۲) در صورت آبیاری درختان به شیوه سنتی، از تجمع آب در پای درختان به مدت طولانی بشدت خودداری شود.

۳) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت بسیاری می باشد چرا که اولین نسل این آفت در این فصل و در داخل میوه های آلوده تکثیر خواهند یافت.

۴) با توجه به اینکه میوه های زیتون مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به ردیابی جمعیت مگس زیتون در باغ ها اقدام شود. عملیات ردیابی با استفاده از تله های فرمون جنسی و تله های جلب کننده غذایی صورت پذیرد.

۵) بازدید از میوه های درختان خصوصاً در نیمه بالایی تاج درخت صورت گیرد. در صورت مشاهده آثار تخم ریزی، استفاده از تله های جلب کننده غذایی (پروتئین هیدرولیزات) و کارت های زرد چسبنده توصیه می شود.

۶) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی محلول پاشی انجام پذیرد.

۷) استفاده از ترکیبات مسی نیز می تواند در این مرحله باعث از بین رفتن باکتری های همزیست مگس زیتون روی میوه ها، برگها و حتی شاخه ها شود.

۸) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد، نسبت به طعمه پاشی درختان اقدام شود.

۹) با توجه به اینکه فعالیت آفت مگس زیتون شدیداً وابسته به شرایط اقلیمی و دمای محیط می باشد و در سال های گذشته با ورود توده هوای خنک به منطقه، فعالیت آفت نیز افزایش شدیدی می یافت لذا در صورت بروز چنین پدیده ای نسبت به اعمال روش های کنترلی اقدام سریع صورت پذیرد.

۱۰) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کود های دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۱۱) در صورت افزایش شکار در تله های ردیابی در برخی روستاها و ایستگاه ها نسبت به نصب انواع تله ها و حتی محلول پاشی درختان سریعا اقدام شود.

مرداد

۱) در صورت آبیاری درختان به شیوه سنتی، از تجمع آب در پای درختان به مدت طولانی بشدت خودداری شود.

۲) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت زیادی می باشد چرا که اولین نسل این آفت در این فصل و در داخل میوه های آلوده تکثیر شده و در صورت بروز شرایط مناسب شروع به تخمگذاری در میوه های سالم خواهند نمود.

۳) با توجه به اینکه میوه های زیتون مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به ردیابی جمعیت مگس زیتون در باغ ها اقدام شود. عملیات ردیابی با استفاده از تله های فرمون جنسی و تله های جلب کننده غذایی صورت پذیرد.

۴) بازدید از میوه های درختان صورت گیرد. در صورت مشاهده آثار تخم ریزی، استفاده از تله های جلب کننده غذایی و کارت های زرد چسبنده توصیه می شود.

۵) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی محلول پاشی انجام پذیرد.

۶)  استفاده از ترکیبات مسی نیز می تواند در این مرحله باعث از بین رفتن باکتری های همزیست مگس زیتون روی میوه ها، برگ ها و حتی شاخه ها شود.

۷) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد، نسبت به طعمه پاشی درختان  اقدام شود.

۸) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده

۹) اگرچه به صورت معمول در این ایام دمای هوا افزایش می یابد اما در برخی از سال ها مشاهده شده که با گذر امواج ناپایدار و کاهش دما طی چند روز فعالیت آفت شدیداً افزایش می یابد. لذا در صورت بروز چنین پدیده ای، نسبت به تله گذاری و حتی طعمه پاشی درختان اقدام شود.

شهریور

۱) در صورت آبیاری درختان به شیوه سنتی، از تجمع آب در پای درختان به مدت طولانی بشدت خودداری شود.

۲) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت زیادی می باشد چرا که اولین نسل این آفت در داخل میوه ها سپری شده و با خروج حشرات کامل شرایط برای تخمگذاری نسل دوم مهیا می شود.

۳) با توجه به اینکه میوه های زیتون مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به ردیابی جمعیت مگس زیتون در باغ ها اقدام شود. عملیات ردیابی با استفاده از تله های فرمون جنسی و تله های جلب کننده غذایی صورت پذیرد.

۴) بازدید روزانه از میوه های درختان صورت گیرد. در صورت مشاهده آثار تخم ریزی، استفاده از تله های جلب کننده غذایی و کارت های زرد چسبنده توصیه می شود.

۵) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی محلول پاشی انجام پذیرد.

۶) محلول پاشی کائولین به شکلی انجام شود که یک لایه پوشش سفید رنگ کائولین روی میوه ها را بپوشاند. در صورت امکان برای محلول پاشی به توصیه های هواشناسی نیز توجه شده و محلول پاشی پس از بارش باران انجام شود.

۷) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد، نسبت به طعمه پاشی درختان  اقدام شود.

۸) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۹) نسبت به برداشت میوه های ارقام زودرس در باغ ها اقدام شود. باقی ماندن میوه ها روی درختان خطر آلودگی آنها را به آفت مگس میوه زیتون در انتهای شهریور ماه و همچنین مهر ماه به شدت افزایش می دهد.


فصل پاییز


مهر

۱) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت بسیاری می باشد چرا که دومین نسل این آفت در داخل میوه ها سپری شده و با خروج حشرات کامل شرایط برای تخمگذاری نسل سوم مهیا می شود.

۲) با توجه به برداشت ارقام کنسروی در باغ های زیتون و کم شدن تعداد میوه ها و همچنین خنک شدن هوا و افزایش فعالیت حشرات کامل مگس زیتون، احتمال افزایش آلودگی میوه ها بسیار زیاد بوده و بنابراین باغداران به بازدید مستمر و روزانه باغ اقدام نمایند.

۳) با توجه به اینکه میوه های زیتون مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به ردیابی جمعیت مگس زیتون در باغ ها اقدام شود. عملیات ردیابی با استفاده از تله های فرمون جنسی و تله های جلب کننده غذایی صورت پذیرد.

۴) بازدید روزانه از میوه های درختان صورت گیرد. در صورت مشاهده آثار تخم ریزی، استفاده از تله های جلب کننده غذایی کارت های زرد چسبنده توصیه می شود.

۵) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی محلول پاشی انجام پذیرد.

۶) محلول پاشی کائولین به شکلی انجام شود که یک لایه پوشش سفید رنگ کائولین روی میوه ها را بپوشاند. در صورت امکان برای محلول پاشی به توصیه های هواشناسی نیز توجه شده و محلول پاشی پس از بارش باران انجام شود.

۷) استفاده از ترکیبات مسی نیز می تواند در این مرحله باعث از بین رفتن باکتری های همزیست مگس زیتون روی میوه ها، برگها و حتی شاخه ها شود.

۸) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد ، نسبت به طعمه پاشی درختان و در حالت شدیدتر نسبت به محلول پاشی کل درختان اقدام شود.

۹) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۱۰) نسبت به جمع آوری میوه های آلوده ریخته شده در پای درختان اقدام شود. این میوه ها فرصت مناسبی برای زمستان گذرانی آفت فراهم خواهند نمود.

۱۱) نسبت به برداشت میوه های ارقام زودرس در باغ ها اقدام شود. باقی ماندن میوه ها روی درختان خطر آلودگی آنها را به آفت مگس میوه زیتون در انتهای شهریور ماه و همچنین مهر ماه به شدت افزایش می دهد.

آبان

۱) در صورت آبیاری درختان به شیوه سنتی، از تجمع آب در پای درختان به مدت طولانی بشدت خودداری شود.

۲) کنترل آفت مگس میوه زیتون در این مرحله دارای اهمیت زیادی می باشد چرا که دومین نسل این آفت در داخل میوه ها سپری شده و با خروج حشرات کامل شرایط برای تخم گذاری نسل سوم مهیا می شود.

۳) بازدید روزانه از میوه های درختان صورت گیرد. در صورت مشاهده آثار تخم ریزی، استفاده از تله های جلب کننده غذایی و کارت های زرد چسبنده توصیه می شود.

۴) استفاده از ترکیبات ممانعت کننده تخم ریزی نظیر پودر کائولین برای کاهش خسارت توصیه می شود. برای محلول پاشی غلظت ۵ درصد پودر کائولین در آب تهیه و توسط سم پاش های فرغونی محلول پاشی انجام پذیرد.

۵) محلول پاشی کائولین به شکلی انجام شود که یک لایه پوشش سفید رنگ کائولین روی میوه ها را بپوشاند. در صورت امکان برای محلول پاشی به توصیه های هواشناسی نیز توجه شده و محلول پاشی پس از بارش باران انجام شود.

۶) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد، نسبت به طعمه پاشی درختان  اقدام شود.

۷) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۸) نسبت به برداشت میوه های ارقام روغنی در باغ ها اقدام شود. باقی ماندن میوه ها روی درختان خطر آلودگی آنها را به آفت مگس میوه زیتون در انتهای آبان ماه و همچنین آذر ماه به شدت افزایش می دهد.

آذر

۱) با توجه به اینکه میوه های زیتون باقی مانده روی درختان مناسب برای تخم ریزی حشرات ماده می باشند لذا نسبت به جمع آوری آنها در باغ ها اقدام شود.

۲) در صورتی که میزان شکار تله ها (تله های جلب کننده غذایی و یا جنسی) زیاد باشد، نسبت به طعمه پاشی درختان اقدام شود.

۳) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۴) جمع آوری میوه های ریخته شده پای درختان و همچنین باقی مانده روی شاخه ها می تواند در کاهش جمعیت مگس میوه زیتون نقش بسزایی داشته باشد.


فصل زمستان


دی

۱) نسبت به  آبیاری زمستانه درختان اقدام شود.

۲) نسبت به هرس درختان و جمع آوری شاخه های باقی مانده در باغ های زیتون اقدام شود.

۳) نسبت به کوددهی درختان بر اساس توصیه های کودی و همچنین نتایج آزمایشات خاک اقدام شود.

۴) نسبت به جمع آوری میوه های باقی مانده روی شاخه ها و ریخته شده در زیر درختان اقدام شود. این میوه ها پناهگاه بسیار مناسبی برای آفت مگس میوه زیتون در طی فصل زمستان می باشند.

۵) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

بهمن

۱) نسبت به آبیاری زمستانه درختان اقدام شود.

۲) نسبت به هرس درختان و جمع آوری شاخه های باقی مانده در باغ های زیتون اقدام شود.

۳) نسبت به کوددهی درختان بر اساس توصیه های کودی و همچنین نتایج آزمایشات خاک اقدام شود.

۴) نسبت به جمع آوری میوه های باقی مانده روی شاخه ها و ریخته شده در زیر درختان اقدام شود. این میوه ها پناهگاه بسیار مناسبی برای آفت مگس میوه زیتون در طی فصل زمستان می باشند.

۵) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۶) در صورت وزش بادهای گرم موسمی که افزایش جمعیت زمستان گذران آفت را به دنبال خواهد داشت، نسبت به نصب تله های جلب کننده غذایی در باغ های زیتون اقدام شود. با این روش تعداد زیادی از حشرات کامل مگس میوه زیتون شکار خواهند شد.

اسفند

۱) نسبت به آبیاری زمستانه درختان اقدام شود.

۲) نسبت به هرس درختان و جمع آوری شاخه های باقی مانده در باغ های زیتون اقدام شود.

۳) نسبت به کوددهی درختان بر اساس توصیه های کودی و همچنین نتایج آزمایشات خاک اقدام شود.

۴) نسبت به جمع آوری میوه های باقی مانده روی شاخه ها و ریخته شده در زیر درختان اقدام شود.این میوه ها پناهگاه بسیار مناسبی برای آفت مگس میوه زیتون در طی فصل زمستان می باشند.

۵) رعایت بهداشت و جلوگیری از تجمع کودهای دامی در داخل باغ و جمع آوری شاخه های خشکیده و هرس شده.

۶) عملیات ردیابی و نمونه برداری از سرشاخه های درختان جهت بررسی وضعیت آفت پسیل زیتون انجام شود. در صورت مشاهده فعالیت پوره ها نسبت به روغن پاشی درختان اقدام شود.

برای اجرای موفقیت آمیز این روش ها، ایجاد ارتباط نزدیک با کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان رودبار و استان گیلان و هم چنین ایستگاه تحقیقات زیتون رودبار شدیداً توصیه می شود تا شاهد افزایش عملکرد درختان و کاهش خسارت آفت مگس میوه زیتون باشیم..


پیگیری های هفته نامه شکوفه های زیتون از سال ۱۳۸۳ تا کنون در خصوص آفت مگس زیتون


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 1 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 1
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

اقای احمدپور دوشنبه , 18 نوامبر 2019 - 21:58

خسته نباشید اقای مژدهی