کد خبر : 57344
تاریخ انتشار : یکشنبه 5 ژانویه 2020 - 14:36

نورعلی تابنده قطب دراویش گنابادی که بود؟

نورعلی تابنده قطب دراویش گنابادی که بود؟

درويش در لغت به معناي فقير و بي چيز است و در اصطلاح تصوف درويش به كسي گفته مي شود كه از غير خدا هر چه هست مستغني باشد. دراويش جمع درويش است. مراد از دراويش در عرف خاص و فرهنگ جامعه اسلامي همان صوفيه مي باشند كه پيرو طريقه تصوف هستند و تصوف و صوفي گري فرقه اي است كه در اواخر قرن دوم ( اواخر حكومت بني اميه و اوایل حكومت بني عباس) به وجود آمده است و مي گويند اولين كسي كه به اين نام ياد شده ابوهاشم كوفي است

به گزارش شکوفه های زیتون www. sh-zeitoun.ir

درویش کیست

درويش در لغت به معناي فقير و بي چيز است و در اصطلاح تصوف درويش به كسي گفته مي شود كه از غير خدا هر چه هست مستغني باشد. دراويش جمع درويش است. مراد از دراويش در عرف خاص و فرهنگ جامعه اسلامي همان صوفيه مي باشند كه پيرو طريقه تصوف هستند و تصوف و صوفي گري فرقه اي است كه در اواخر قرن دوم ( اواخر حكومت بني اميه و اوایل حكومت بني عباس) به وجود آمده است و مي گويند اولين كسي كه به اين نام ياد شده ابوهاشم كوفي است كه در قرن دوم هجري زندگي مي كرده است و نيز بنابر نقلی، او اولين كسي است كه رمله فلسطين «خانقاه» را براي مراسم عبادي شان ساخت. از قرن سوم به بعد دامنه تصوف وسعت یافت. اوج تعلیمات نظری صوفیه به قرن ششم و به دست محی الدین ابن عربی مشهور به شیخ اکبر متوفای سال ۵۶۰ صورت پذیرفت. به طور کلی دراویش متعلق به فرقه اهل حق هستند. طوایف اهل حق نام های مختلفی دارند: اهل حق، اهل سر، یارسان، نصیری، علی اللهی.

از نشانه‏ های ظاهری و خاص اهالی حق می توان به «شارب‏» بودن آنها اشاره کرد. شارب به کسی گفته می شود که موی سبیل خود را نمی‏زنند، تا بلند شود و لب بالا را بپوشاند. آنان «شارب‏» را معرف مسلک حقیقت می‏دانند، از ظاهر اهالی حق که بگذریم مذهب آنها، مجموعه ‏ای است از آراء و عقاید که تحت تاثیر افکار اسلامی، زرتشتی، یهودی، مسیحی، مهرپرستی، مانوی، هندی و افکار فلاسفه قرار گرفته است. دین آنها سرشار از اسرار است و عقایدشان آمیخته‏ ای از اعتقادات «مانوی‏»، ادیان کهن «ایرانی‏»، مذهب «اسماعیلی‏»، «تناسخ هندی‏» و دیگر ادیان سری است. در دستورهای دینی اهل حق، اجرای سه اصل اخلاقی زرتشتی، که «پندار نیک‏» و «گفتار نیک‏» و «کردار نیک‏» باشد از واجبات است.

دراویش گنابادی چه کسانی هستند؟

جریان دراویش با رهبری «نورالدین شاه نعمت‌الله ولی» در قرن هشتم هجری در ایران تشکیل شد که سلسله نعمت‌اللهی دراویش گناباد امروزی نیز از نام همین شخص برگرفته شده است. این سلسله نیز مانند دیگر فرقه های متصوفه خود را فرقه ناجیه می داند و داعیه این را دارند که تنها راهی که از اسلام واقعی مانده آنها هستند. سیر سلوک حقیقی را مختص خود دانسته و بقیه مسلمانان همه راه را به خطا رفته اند. اگر قرار است فردی به مرحله از مراحل معنوی برسد فقط از راه و مسیر آنها باید برسد.

گناباد کجاست؟

بیشتر دراویش گنابادی در شهرستان بیدخت در نزدیکی گناباد تایباد مرکز شهرستان گناباد واقع در استان خراسان رضوی زندگی می کنند. نام های قبلی این شهر جنابد و گُناپا بوده است. همچنین شهر زیارتی و سیاحتی کاخک نیز در فاصله ۲۵ کیلومتری گناباد قرار دارد. گناباد از رحمت آباد در شرق تا منصوری و زین آباد در غرب و از زیرجان در جنوب تا نوده پشنگ در شمال مشخص شده است.

مهمترین شخصیت های این فرقه

۱- شاه نعمت‌الله ولی

۲- حاج ملاسلطانمحمد گنابادی سلطانعلیشاه

۳- حاج ملاعلی گنابادی نورعلیشاه ثانی

۴- حاج شیخ محمدحسن بیچاره بیدختی صالحعلیشاه

۵- حاج سلطانحسین تابنده رضاعلیشاه

۶- حاج علی تابنده محبوبعلیشاه

۷- حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه

«نورعلی تابنده» قطب دراویش گنابادی

نورعلی تابنده در ۲۱ مهر ماه ۱۳۰۶ در شهر بیدخت در بخش مرکزی شهرستان گناباد استان خراسان رضوی به دنیا آمد. جدش ملا سلطان‌محمد گنابادی (سلطان علیشاه) (۱۲۵۱–۱۳۲۷ قمری) قطب وقت سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی بود و به سبب گسترش بسیار زیاد سلسله نعمت الهی در آن زمان (در زمان قطبیت ملا سلطان محمد) این سلسله بعد از او به نام «نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی» مشهور شد.

تعلیم و تربیت اولیه او تحت سرپرستی پدرش «محمد حسن بیچاره بیدختی» ملقب به صالح علیشاه بود. او در موطن خویش، گناباد، مقدمات علوم اسلامی را فرا گرفت و همچنین هیئت قدیم و نجوم را نزد پدر آموخت. سپس برای ادامه تحصیلات به تهران آمد و در سال ۱۳۲۴ شمسی از دبیرستان علمیه تهران با رتبه اول دانشنامه دیپلم ادبی دریافت کرد و سال بعد از همان دبیرستان دیپلم طبیعی نیز گرفت. آنگاه در دانشکده حقوق دانشگاه تهران تحصیلات دانشگاهی را ادامه داده و در سال ۱۳۲۷ در رشته حقوق قضایی به دریافت درجه لیسانس موفق شد و همزمان مطالعه و تحقیق را در معارف اسلامی خصوصاً فقه و اصول نزد استادان فن بالاخص برادر بزرگ خود سلطان‌حسین تابنده ملقب به «رضا علیشاه ثانی» آموخت و در کلاس‌های درس محمود شهابی و سید محمد مشکوة و محمد سنگلجی شرکت کرد.

ادامه تحصیل نورعلی تابنده در اروپا

او ابتدا در وزارت امور خارجه مشغول به کار شد؛ و پس از مدت کوتاهی در سال ۱۳۲۹ به وزارت دادگستری منتقل شد و مدت‌ها عهده‌دار شغل ریاست اداره سرپرستی دادسرای تهران و به دنبال آن مستشاری دادگاه استان تهران بود. در اوایل خدمت که در دادگستری مشهد مشغول به کار بود، برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه رفت و در آنجا در سال ۱۳۳۶ شمسی درجه دکتری حقوق را از دانشگاه پاریس اخذ کرد. او همچنین در رشته زبان فرانسه نیز مشغول به تحصیل بود و دیپلم آن را نیز دریافت کرد.

تابنده در ایام اقامت در فرانسه با اسلام‌شناس مشهور هانری کربن که علاقه به عرفان و معارف شیعه داشت، در تماس بود و در کلاس‌های درس وی حاضر می‌شد. کربن که با بزرگان سلسله نعمت‌اللهی گنابادی آشنایی داشت و اظهار علاقه می‌کرد، به او توصیه و اصرار کرد که دربارۀ این سلسله مطلبی بنویسد و به این ترتیب رساله‌ای به زبان فرانسه با موضوع «شرح مکتب و طریقه ملا سلطان محمد گنابادی و یک قرن مکتب او» در انستیتوی تحقیقات عالیه زیر نظر کربن را در دست گرفت و به ثبت رسانید و یادداشت‌های تحقیق را فراهم آورد که البته به انجام نرسید.

بازگشت نورعلی تابنده به ایران

پس از بازگشت به ایران در مشاغل مختلف قضایی در وزارت دادگستری و تدریس در دانشکده‌های حقوق مشغول شد. بار دیگر در شهریور ۱۳۴۷ با بورس دولت فرانسه جهت مطالعات حقوقی قضایی عازم پاریس شد و در مؤسسه بین‌المللی مدیریت I.I.A.P. مشغول به تحصیل و تحقیق گردید و موفق به اخذ دیپلم مدیریت قضایی از آن مؤسسه شد. پس از بازنشستگی در سال ۱۳۵۵ گاه به شغل وکالت دادگستری نیز اشتغال داشت و در دوران انقلاب ۱۳۵۷، وکالت تعدادی از روحانیون و دانشجویان مورد تعقیب را رایگان پذیرفت.

پس از انقلاب هم مدت کوتاهی در دولت مهدی بازرگان به سمت معاونت وزارت ارشاد و معاون وزیر دادگستری منصوب شد و به عضویت هیئت امناء و مدیریت سازمان حج و زیارت درآمد. او دوباره در مهر ۱۳۵۹ خورشیدی، به درخواست خودش بازنشسته شد.

نورعلی تابنده و قدم در راه عرفان

نورعلی تابنده در کنار تحصیل علوم دینی و دانشگاهی و تحقیق و تألیف، در سال ۱۳۳۱ شمسی توسط پدرش وارد عرصه عرفان شد. پس از درگذشت قطب وقت سلسله، علی تابنده ملقب به محبوب‌علیشاه در ۲۷ دی ماه ۱۳۷۵ با وصیتی که در تاریخ ۲۸ مهر ماه ۱۳۷۱ (۲۲ ربیع‌الثانی ۱۴۱۳) توسط وی نوشته شده بود به مقام جانشینی او با لقب «مجذوب علیشاه» رسید.

فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نورعلی تابنده

نورعلی تابنده وکالت چهره‌های سیاسی مغضوب پیش و پس از انقلاب را به عهده داشته‌است. از جمله در دوران پهلوی وکالت آیت الله پسندیده، برادر امام خمینی و آیت الله طاهری که بعدها امام جمعه اصفهان شد را بر عهده داشت و همچنین پس از انقلاب اسلامی وکالت افرادی چون عباس امیر انتظام در کارنامه وکالتش دیده می‌شود.

نورعلی تابنده سال‌ها با نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی نزدیک بود. او همچنین در کنار افرادی همچون ابوالفضل بازرگان و ابراهیم یزدی از امضا کنندگان نامۀ مشهور به «۹۰ امضایی» بود که در اردیبهشت سال ۱۳۶۹ با ابتکار عزت‌الله سحابی خطاب به علی اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس جمهور وقت نوشته شد. امضاکنندگان این نامه، به اقدامات دولت که منجر به وخامت وضعیت اقتصادی، افزایش اختلافات طبقاتی و انزوای ایران در عرصه بین‌الملل شده بود، اعتراض داشتند. حکومت در واکنش به انتشار این نامه، امضاکنندگانِ آن را تحت فشار قرار داد تا امضای خود را پس بگیرند. ۲۳ تن از آنان نیز بازداشت شدند که نورعلی تابنده یکی از آنها بود و مدت هشت ماه زندانی شد. همسر او در همین دوره درگذشت.

گروهی از ناظران فعالیت‌های سیاسی آقای تابنده را دلیلی بر آن دانسته‌اند که جایگاه «قطب دراویش گنابادی» با تأخیر به او منتقل شود. تابنده پس از کسب عنوان «قطب دراویش گنابادی» نیز در برخی از موضوعات سیاسی فعال بود و در مراسم بزرگداشت چهره‌های ملی-مذهبی شرکت می‌کرد.

حمایت نورعلی تابنده از مهدی کروبی در انتخابات ۸۸

نورعلی تابنده بر خلاف  اصل عدم دخالت درویشان در سیاست ، قبل از برگزاری انتخابات سال ۱۳۸۸ در سخنرانی حمایت خود را از مهدی کروبی را اعلام کرد و گفت: حمایت از کروبی وظیفه تمامی فقراست

حصر خانگی

یکی از خبرسازترین رویدادها در ۱۴ بهمن ۹۶ روی داد؛ زمانی که در پی انتشار شایعۀ دستگیری نورعلی تابنده، جمع بزرگی از پیروان او به محل سکونتش در خیابان گلستان تهران آمدند و دست به تجمع زدند. این تجمع به درگیری شب هنگام میان نیروهای امنیتی و دراویش منجر شد که تا روز بعد ادامه یافت. تجمع دراویش در گلستان هفتم، پایانی غم‌انگیز داشت: ماموران امنیتی به سوی دروایش تیراندازی کردند، سه تن از نیروهای انتظامی به شهادت رسیدند، شمار قابل توجهی از دراویش دستگیر و به زندان محکوم شدند و محمد ثلاث که یکی از دراویش حاضر در این تجمعات بود نیز از سوی دادگاه به عنوان عامل قتل این سه نفر به اعدام محکوم و در سحرگاه ۲۸ خرداد ۹۷ اعدام شد. نورعلی تابنده نیز از آن زمان در حصر خانگی بود تا اینکه درنهایت پس از ۵۵۳ روز حصر، امکان بازگشت او به زادگاهش فراهم شد. مرحوم تابنده که از اوایل آبان گذشته بخاطر ناراحتی قلبی در بیمارستان بستری شده بود سرانجام سه‌شنبه ۳ دی ۱۳۹۸ به علت بیماری و ضعف جسمانی درگذشت. طبق وصیت او پیکرش در زادگاهش شهر بیدخت به خاک سپرده شد.

ثابتعلیشاه؛ جانشین احتمالی نورعلی تابنده

با درگذشت دکتر نورعلی تابنده قطب سلسله نعمت‌اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی حالا بنا بر وصیت او مهندس سید علیرضا جذبی طباطبایی از شیوخ شناخته شده این سلسله، مهندس معمار و استاد پیشین دانشگاه به عنوان قطب دراویش گنابادی منصوب شده است. این نخستین بار است که بر خلاف سنت یک‌صد و پنجاه ساله سلسله نعمت اللهی گنابادی، قطبیت این سلسله به کسی داده می‌شود که از خانواده تابنده و نوادگان سلطانعلیشاه، شیخ مشهور و متنفذ این سلسله نیست. این انتخاب با وصیت نورعلی تابنده، مجذوب علیشاه، صورت گرفت. متن وصیت او مبنی بر جانشینی ثابتعلیشاه به عنوان قطب سلسله دراویش نعمت اللهی سلطانعلیشاهی در بیدخت گناباد نیز خوانده شد. پیش از این قرائت متن وصیت نیز کلیپ ویدئویی از نورعلی تابنده در بستر بیماری منتشر شد که در آن به صراحت گفته بود: «همه مشایخ محترمند، ولی شیخ محترم منظور در اینجا، کسی است که به عنوان جانشین معین کرده ام، و آن آقای جذبی هستند.» اگرچه تفاوت هم درباره انتخاب ثابت علیشاه در فضای مجازی در بین گروه‌هایی از دراویش مطرح شده است اما تاکنون، نام فرد دیگری به جز سید علیرضا جذبی به میان نیامده است.

تا پیش از سید علیرضا جذبی برای بیش از یک و نیم قرن قطب‌های سلسله دراویش گنابادی فرزندان سلطان محمّد گنابادی ملقب به سلطانعلی شاه بودند، کسی که چنان برای گسترش این سلسله تلاش کرد که پس از او عنوان سلطانعلی شاهی نیز به پیوست نام این گروه از درویشان اضافه شد. سلطان محمّد گنابادی فرزند ملاّ حیدر محمّد، اهل بیدخت گناباد، جد نورعلی تابنده و قطب سی‌و‌چهارم سلسله نعمت‌اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی بود.

ایسنا.فرارو. انصاف نیوز

حاج سلطانحسین تابنده رضاعلیشاه
حاج شیخ محمدحسن بیچاره بیدختی صالحعلیشاه
حاج علی تابنده محبوبعلیشاه
حاج ملاسلطانمحمد گنابادی سلطانعلیشاه
حاج ملاعلی گنابادی نورعلیشاه ثانی
شاهنعمتالله_ولی
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.